Tài liệu Những bài học kinh nghiệm rút ra từ vụ kiện bán phá giá cá tra và cá basa vào thị trường Mỹ: ... Ebook Những bài học kinh nghiệm rút ra từ vụ kiện bán phá giá cá tra và cá basa vào thị trường Mỹ
82 trang |
Chia sẻ: huyen82 | Lượt xem: 1572 | Lượt tải: 0
Tóm tắt tài liệu Những bài học kinh nghiệm rút ra từ vụ kiện bán phá giá cá tra và cá basa vào thị trường Mỹ, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi nãi ®Çu
HiÖp ®Þnh Th¬ng m¹i ViÖt-Mü võa ®îc ký kÕt ®· më ra nh÷ng c¬ héi lµm ¨n míi cho c¸c th¬ng nh©n cña c¶ hai níc ViÖt Nam vµ Mü. §©y lµ mét sù kiÖn hîp víi tiÕn tr×nh toµn cÇu ho¸ vµ tù do th¬ng m¹i ®ang diÔn ra trªn ph¹m vi toµn cÇu. Tuy nhiªn, HiÖp ®Þnh ®îc ký cha r¸o mùc th× chóng ta ®· ph¶i chøng kiÕn nh÷ng hµnh ®éng tr¸i ngîc h¼n víi tinh thÇn tù do c¹nh tranh, tù do th¬ng m¹i. §ã lµ viÖc x¶y ra khi c¸ tra, c¸ basa nhËp khÈu vµo thÞ trêng níc Mü. KÓ tõ cuèi n¨m 2000, HiÖp héi c¸c chñ tr¹i nu«i c¸ nheo Mü (CFA) tiÕn hµnh chiÕn dÞch chèng l¹i viÖc nhËp khÈu khÈu c¸ tra, c¸ basa cña ViÖt Nam vµo thÞ trêng nµy. ChiÕn dÞch nµy cã lóc l¾ng dÞu ®i vµi th¸ng, råi cã lóc l¹i s«i lªn. Sù Çm Ü, nãng báng cña nã ®· khiÕn ngêi Mü gäi nã lµ "chiÕn tranh catfish" ®Ó so s¸nh víi "chiÕn tranh Hamburger", "chiÕn tranh « t«" vµ "chiÕn tranh níc gi¶i kh¸t" ®· tõng x¶y ra tríc ®©y trªn thÞ trêng nµy.
C¸c cuéc chiÕn tranh mµ ta nh¾c ®Õn ë trªn, nh×n chung, lµ biÓu hiÖn bªn ngoµi cña c¹nh tranh vµ xung ®ét th¬ng m¹i. §©y lµ mét hiÖn tîng tù nhiªn trong mét thÞ trêng c¹nh tranh mµ c¸c ®èi thñ cã søc m¹nh kinh tÕ. HiÖn tîng Ýt x¶y ra nhng mét khi ®· diÔn ra th× g©y thiÖt h¹i v« Ých vÒ thêi gian vµ nguån lùc cña c¸c bªn. Tuy vËy nã còng lµ mét hiÖn tîng quan träng ®¸ng chó ý vµ cÇn ®îc nghiªn cøu. V× nh÷ng lý do nh vËy, chuyªn ®Ò ®îc cèng hiÕn cho viÖc nghiªn cøu xem xÐt hiÖn tîng xung ®ét th¬ng m¹i víi biÓu hiÖn gÇn ®©y nhÊt cña nã lµ CFA tiÕn hµnh cuéc "chiÕn tranh catfish" chèng c¸c nhµ xuÊt khÈu ViÖt Nam còng nh ngêi nu«i c¸ ViÖt Nam.
NhËn thøc ®îc tÇm quan träng cña vÊn ®Ò mang tÝnh thêi sù nµy trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ thuû s¶n nãi riªng còng nh ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt níc nãi chung, ®Æc biÖt trong tiÕn tr×nh héi nhËp kinh tÕ khu vùc vµ kinh tÕ quèc tÕ nªn em ®· chän ®Ò tµi: Nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm rót ra tõ vô kiÖn b¸n ph¸ gi¸ c¸ tra vµ c¸ basa vµo thÞ trêng Mü.
Néi dung chÝnh cña ®Ò tµi nµy gåm 3 ch¬ng:
Ch¬ng I. §¹i c¬ng vÒ th¬ng m¹i quèc tÕ vµ tranh chÊp th¬ng m¹i quèc tÕ
Ch¬ng II. Néi dung vô kiÖn c¸ tra, c¸ basa gi÷a ViÖt Nam vµ Mü
Ch¬ng III. Nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm rót ra tõ vô kiÖn
Do thiÕu kinh nghiÖm vµ nguån th«ng tin cßn h¹n hÑp nªn ®Ò tµi sÏ kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù híng dÉn chu ®¸o vµ sù gióp ®ì tËn t×nh cña c« gi¸o Lª ThÞ Thanh trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi nµy.
Ch¬ng I. §¹i c¬ng vÒ th¬ng m¹i quèc tÕ vµ tranh chÊp th¬ng m¹i quèc tÕ
I . th¬ng m¹i quèc tÕ vµ tranh chÊp th¬ng m¹i quèc tÕ
1. Th¬ng m¹i quèc tÕ
1.1 §Þnh nghÜa. Th¬ng m¹i quèc tÕ lµ viÖc trao ®æi hµng ho¸ vµ dÞch vô gi÷a c¸c chñ thÓ kinh tÕ cã quèc tÞch kh¸c nhau (trong ®ã ®èi tîng trao ®æi thêng vît ra ngoµi ph¹m vi ®Þa lý cña mét quèc gia) th«ng qua ho¹t ®éng mua b¸n, lÊy tiÒn tÖ lµm m«i giíi. Ho¹t ®éng th¬ng m¹i quèc tÕ ra ®êi sím nhÊt trong c¸c quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ vµ ngµy nay nã gi÷ vÞ trÝ trung t©m trong c¸c quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ. Së dÜ th¬ng m¹i quèc tÕ cã vai trß quan träng nh vËy bëi v× kÕt qu¶ cña c¸c quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ kh¸c cuèi cïng ®îc thÓ hiÖn tËp trung trong th¬ng m¹i quèc tÕ vµ quan hÖ hµng ho¸-tiÒn tÖ vÉn lµ quan hÖ phæ biÕn nhÊt trong c¸c quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ.
(Gi¸o tr×nh Kinh tÕ quèc tÕ, NXB Lao ®éng-X· héi, Hµ Néi 2002)
1.2 Néi dung. Th¬ng m¹i quèc tÕ bao gåm nhiÒu ho¹t ®éng kh¸c nhau. Trªn gi¸c ®é mét quèc gia ®ã chÝnh lµ ho¹t ®éng ngo¹i th¬ng. Néi dung cña th¬ng m¹i quèc tÕ bao gåm:
- XuÊt vµ nhËp khÈu hµng ho¸ h÷u h×nh
- XuÊt vµ nhËp khÈu hµng ho¸ v« h×nh
- Gia c«ng thuª cho níc ngoµi vµ thuª níc ngoµi gia c«ng
- T¸i xuÊt khÈu vµ chuyÓn khÈu
- XuÊt khÈu t¹i chç.
2. Tranh chÊp th¬ng m¹i
2.1 Kh¸i niÖm. §Ò tµi cã nãi tíi tranh chÊp th¬ng m¹i. VËy tranh chÊp th¬ng m¹i lµ g×? Theo c¸c nhµ luËt häc th× tranh chÊp th¬ng m¹i ®îc hiÓu lµ nh÷ng m©u thuÉn, xung ®ét vÒ mét thùc hiÖn ph¸p lý cña c¸c chñ thÓ khi tham gia quan hÖ ph¸p luËt kinh tÕ. §Æc trng cña tranh chÊp kinh tÕ lµ chóng ph¸t sinh trùc tiÕp tõ ho¹t ®éng kinh doanh; chñ thÓ tham gia tranh chÊp th«ng thêng lµ c¸c doanh nghiÖp; tranh chÊp g¾n liÒn víi lîi Ých riªng biÖt cña mçi chñ thÓ vµ lu«n thuéc quyÒn tù ®Þnh ®o¹t cña hä. Theo ý cña ngêi viÕt, tranh chÊp th¬ng m¹i cã thÓ hiÓu lµ nh÷ng m©u thuÉn xung ®ét ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh th¬ng m¹i. C¸c m©u thuÉn xung ®ét ®ã kh«ng chØ thÓ hiÖn sù m©u thuÉn vÒ lîi Ých gi÷a c¸c th¬ng nh©n hay tÇng líp th¬ng nh©n cña c¸c quèc gia nh biÓu hiÖn bÒ ngoµi cña nã. §ã lµ mét biÓu hiÖn cña sù va ch¹m vÒ lîi Ých gi÷a c¸c quèc gia, c¸c nÒn kinh tÕ vµ trong mét chõng mùc nµo ®ã lµ c¸c nÒn s¶n xuÊt víi c¸c ph¬ng thøc s¶n xuÊt kh¸c nhau.
H·y tëng tîng vÒ mét doanh nghiÖp nhµ níc, ®éc quyÒn ë ngµnh cña m×nh ë trong níc, xuÊt khÈu hµng ra níc ngoµi. Do cã lîi thÕ ®éc quyÒn ë hËu ph¬ng nªn trong giai ®o¹n ®Çu th©m nhËp thÞ trêng níc ngoµi doanh nghiÖp ®ã cã thÓ h¹ gi¸ s¶n phÈm tíi møc thÊp h¬n c¶ gi¸ b¸n ë níc m×nh ®Ó chiÕm thÞ trêng. Khi ®ã c¸c doanh nghiÖp ë níc chñ nhµ, vèn quen víi mét thÞ trêng c¹nh tranh tù do sÏ kh«ng ®ñ tiÒm lùc c¹nh tranh. VËy ®Ó b¶o vÖ lîi Ých cña c¸c doanh nghiÖp níc m×nh chÝnh quyÒn níc së t¹i cã thÓ ®a ra luËt cÊm b¸n hµng nhËp khÈu víi gi¸ thÊp h¬n gi¸ b¸n t¹i níc s¶n xuÊt. Ta cã thÓ thÊy râ ®ã lµ mét tranh chÊp th¬ng m¹i ph¸t sinh gi÷a hai nÒn kinh tÕ kh¸c nhau: nÒn kinh tÕ thÞ trêng vµ nÒn kinh tÕ kh«ng cã yÕu tè thÞ trêng.
2.2 Nguyªn nh©n. Nguyªn nh©n cña c¸c tranh chÊp th¬ng m¹i rÊt ®a d¹ng. VÒ c¬ b¶n nã cã nguyªn nh©n sau:
ChÝnh s¸ch b¶o hé mËu dÞch, b¶o hé c¸c ngµnh c«ng nghiÖp trong níc. ChÝnh phñ c¸c níc cã thÓ thùc hiÖn mét hÖ thèng chÝnh s¸ch mang tÝnh b¶o hé mËu dÞch. C¸c chÝnh s¸ch nµy t¹o cho c¸c th¬ng nh©n vµ nhµ s¶n xuÊt trong níc nh÷ng lîi thÕ nhÊt ®Þnh vµ khiÕn cho c¸c th¬ng nh©n vµ c«ng ty níc ngoµi nh÷ng khã kh¨n trong viÖc ho¹t ®éng ë thÞ trêng nµy. C¸c chÝnh s¸ch ®ã gåm cã chÝnh s¸ch thuÕ xuÊt nhËp khÈu, phÝ vµ lÖ phÝ, c¸c quy ®Þnh vÒ tiªu chuÈn kü thuËt, bao b× ®ãng gãi, m«i trêng…
Sù “hiÓu nhÇm” cña c¸c bªn trong qu¸ tr×nh bu«n b¸n. Kh¸c biÖt vÒ c¸c ®¬n vÞ sè lîng, khèi lîng… nãi chung cã thÓ xÈy ra. Mét vÝ dô lµ hÖ thèng ®o lêng tÊn: cã 3 kiÓu ®o kh¸c nhau “long ton” (dïng bëi Anh) ngang víi 2240 pao=1016,05 kg, “metric ton” hoÆc “tonne” (quy chuÈn quèc tÕ) b»ng 1000 kg, “short ton” (dïng ë Mü) b»ng 2000 pound=907,19 kg. NÕu trong hîp ®ång vµ b¶n dÞch hîp ®ång kh«ng quy íc râ ®¬n vÞ “tÊn” theo hÖ nµo th× cã thÓ g©y tranh chÊp, hiÓu nhÇm vµ dÉn tíi vi ph¹m hîp ®ång. Kh¸c biÖt vÒ tËp qu¸n th¬ng m¹i cã thÓ xÈy ra gi÷a hai bªn thuéc hai hÖ thèng kinh tÕ cã tr×nh ®é ph¸t triÓn kh¸c nhau hoÆc c¸ch biÖt vÒ mÆt v¨n ho¸, ng«n ng÷. Nh÷ng thãi quen mµ bªn nµy cã thÓ coi lµ tÊt nhiªn nhng bªn kia kh«ng hÒ biÕt tíi. VÝ dô vÒ ngµnh dÖt may, giÇy dÐp: nhµ nhËp khÈu Mü yªu cÇu cung cÊp 6000 ®«i giÇy ®ãng trong thïng, mçi thïng 20 ®«i, ®ãng gãi nh th«ng lÖ. Nhµ nhËp khÈu Mü cã thãi quen b¸n hµng lµ tõng ®«i giÇy ®îc ®ãng gãi riªng ®Ó tiÖn viÖc trng bÇy, giao b¸n vµ c¸c b¹n hµng thêng xuyªn cña anh ta hoµn toµn ®¸p øng ®iÒu nµy. Tuy nhiªn, b¹n hµng míi lµ nhµ s¶n xuÊt ViÖt Nam cha biÕt ®iÒu nµy . Anh ta ®ãng gãi tÊt c¶ 30 ®«i vµo mét gãi cho tiÖn vµ tiÕt kiÖm chi phÝ. §iÒu nµy khiÕn cho b¹n hµng ngêi Mü kiÖn anh ta v× vi ph¹m hîp ®ång. Nhµ s¶n xuÊt ViÖt Nam ph¶n ®èi vµ kiÖn l¹i dÉn ®Õn tranh chÊp th¬ng m¹i.
3. Tranh chÊp th¬ng m¹i quèc tÕ
Tranh chÊp th¬ng m¹i bao gåm c¸c bªn chñ thÓ tham gia cã quèc tÞch kh¸c nhau vµ trô së c«ng ty ®Æt t¹i nh÷ng quèc gia kh¸c nhau ®îc gäi lµ tranh chÊp th¬ng m¹i quèc tÕ. Nh÷ng cuéc tranh chÊp th¬ng m¹i quèc tÕ xuÊt ph¸t tõ viÖc b¸n ph¸ gi¸ ®· xuÊt hiÖn nhiÒu trªn thÕ giíi nh tranh chÊp th¬ng m¹i gi÷a Mü vµ EU, Nga vÒ viÖc Mü cho r»ng EU vµ Nga b¸n ph¸ gi¸ thÐp trªn thÞ trêng Mü, tranh chÊp th¬ng m¹i gi÷a EU vµ ViÖt Nam khi EU cho r»ng ViÖt Nam b¸n ph¸ gi¸ bËt löa gas trªn thÞ trêng EU...
II. LuËt chèng b¸n ph¸ gi¸ cña Mü vµ Liªn minh Ch©u ¢u (EU)
B¸n ph¸ gi¸ lµ b¸n mét mãn hµng xuÊt ra níc ngoµi thÊp h¬n gi¸ hiÖn ®ang thÞnh hµnh ë thÞ trêng néi ®Þa vµ thÊp h¬n gi¸ cÇn thiÕt ®Ó thu håi chi phÝ s¶n xuÊt (b¸n díi gi¸ thµnh) ®Ó më réng thÞ trêng vµ nã g©y thiÖt h¹i cho nÒn kinh tÕ, lo¹i bá c¹nh tranh vµ t¹o thÕ ®éc quyÒn. VÒ l©u dµi, th¬ng nh©n sÏ t¨ng gi¸ cao ®Ó bï vµo chi phÝ vµ thu lîi nhuËn ®éc quyÒn. C¸c chÝnh phñ ®Òu cã chó ý ng¨n chÆn vµ trõng ph¹t c¸c ho¹t ®éng nµy. C¸c hiÖp íc quèc tÕ, nh tho¶ íc tæng qu¸t vÒ th¬ng m¹i vµ thuÕ quan (GATT) ®Òu cho phÐp lµm nh vËy.
Sù kh¸c biÖt gi÷a b¸n ph¸ gi¸ víi b¸n hµng gi¸ rÎ do gi¸ thµnh thÊp, nh×n bÒ ngoµi lµ rÊt khã x¸c ®Þnh. Mét khÝa c¹nh cña tranh chÊp th¬ng m¹i lµ x¸c ®Þnh sù kh¸c biÖt ®ã. Khi cã tranh chÊp, mét bªn sÏ cè buéc téi ®èi thñ c¹nh tranh cña m×nh lµ cã b¸n ph¸ gi¸. Bªn kia sÏ chøng minh lµ m×nh kh«ng b¸n ph¸ gi¸ mµ lµ b¸n hµng gi¸ rÎ, phï hîp víi chi phÝ s¶n xuÊt cña m×nh.
1. LuËt chèng b¸n ph¸ gi¸ cña Mü
LuËt cña Mü quy ®Þnh r»ng: nÕu hµng ho¸ b¸n vµo Mü thÊp h¬n gi¸ quèc tÕ hoÆc thÊp h¬n gi¸ thÞ trêng th× ngêi s¶n xuÊt ë Mü cã thÓ kiÖn ra toµ, vµ nh vËy, níc bÞ kiÖn sÏ ph¶i chÞu thuÕ chèng b¸n ph¸ gi¸ (Ad) cao kh«ng chØ ®èi víi chÝnh hµng ho¸ b¸n ph¸ gi¸ mµ cßn ®èi víi tÊt c¶ c¸c hµng ho¸ kh¸c cña níc ®ã b¸n vµo Mü. Gi¸ thÞ trêng cña hµng hãa lµ gi¸ mµ hµng hãa ®ã thêng ®îc b¸n trªn thÞ trêng níc ngêi s¶n xuÊt.
Bé th¬ng m¹i Mü (DOC), Uû ban th¬ng m¹i quèc tÕ (ITC), vµ Tæng côc h¶i quan Mü cïng cã tr¸ch nhiÖm trong viÖc thi hµnh luËt chèng b¸n ph¸ gi¸. DOC chÞu tr¸ch nhiÖm qu¶n lý chung vÒ luËt b¸n ph¸ gi¸ vµ ®iÒu tra vÒ viÖc ph¸ gi¸ cña níc ngoµi cho hµng nhËp khÈu. NÕu ®iÒu tra x¸c ®Þnh sù viÖc lµ cã thËt, DOC sÏ quy ®Þnh møc thuÕ ®¸nh vµo hµng hãa ®ã. ITC th× x¸c ®Þnh liÖu sù viÖc ®·, hoÆc cã thÓ , ¶nh hëng ®Õn s¶n xuÊt trong níc hay cha, hoÆc liÖu mét ngµnh s¶n xuÊt trong níc cã bÞ ¶nh hëng ngay tõ khi míi ph¸t triÓn do viÖc b¸n ph¸ gi¸ hµng nhËp khÈu hay kh«ng. Tæng côc h¶i quan ¸p dông AD khi nh÷ng møc thuÕ nµy ®îc ban hµnh vµ ITC ®· tiÕn hµnh c«ng viÖc x¸c ®Þnh cÇn thiÕt.
GÇn ®©y, Quèc héi Mü ®· th«ng qua LuËt Byrd söa ®æi, theo ®ã luËt nµy khuyÕn khÝch doanh nghiÖp Mü c¶n trë viÖc nhËp khÈu hµng hãa tõ c¸c ®èi thñ c¹nh tranh níc ngoµi. Cô thÓ lµ LuËt Byrd söa ®æi ng¨n chÆn c«ng ty níc ngoµi xuÊt khÈu s¶n phÈm sang Mü ë møc gi¸ thÊp h¬n gi¸ hä thêng tÝnh ë thÞ trêng trong níc, do ®ã, c¹nh tranh kh«ng c«ng b»ng víi nhµ s¶n xuÊt Mü.
(Ch¬ng I, LuËt Th¬ng m¹i quèc tÕ, Ph¹m Minh biªn so¹n, NXB Thèng Kª, Tp.Hå ChÝ Minh 2000).
2. LuËt chèng b¸n ph¸ gi¸ cña Liªn minh ch©u ¢u (EU)
LuËt cña EU ®îc ban hµnh ngµy 22/12/1995 dùa trªn c¬ së ph¸p lý HiÖp ®Þnh vÒ chèng b¸n ph¸ gi¸ cña WTO. Mét s¶n phÈm ®îc xem lµ bÞ b¸n ph¸ gi¸ nÕu gi¸ xuÊt khÈu (tÝnh theo gi¸ CIF) cña cña s¶n phÈm nµy vµo EU thÊp h¬n so víi gi¸ b¸n trong níc cña s¶n phÈm t¬ng tù ®ã t¹i níc xuÊt khÈu. Mét s¶n phÈm ®îc xem lµ cã b¸n trong níc nÕu khèi lîng b¸n trong níc chiÕm tõ 5% trë nªn so víi khèi lîng s¶n phÈm ®ã xuÊt khÈu vµo EU.
C¸c c«ng ty, ph¸p nh©n, c¸c tæ chøc cña EU cã thÓ ®a ®¬n kiÖn lªn Uû ban Ch©u ¢u (EC), tuy nhiªn cã mét sè quy ®Þnh kh¸c mang tÝnh kü thuËt: Bªn ®i kiÖn ph¶i chøng minh ®îc r»ng tæng s¶n phÈm cña nh÷ng c«ng ty ®i kiÖn chiÕm h¬n 25% tæng s¶n phÈm c¸c mÆt hµng ®ã trong khèi EU; tæng s¶n lîng cña nh÷ng c«ng ty ®i kiÖn ph¶i chiÕm h¬n 50% tæng s¶n lîng cña nh÷ng c«ng ty kh«ng kiÖn (trong EU); ®¬n kiÖn sÏ bÞ b¸c bá nÕu s¶n phÈm b¸n ph¸ gi¸ vµo EU chØ chiÕm ®íi 1% (s¶n phÈm cña mét níc) hoÆc díi 3% thÞ phÇn t¹i EU (nÕu lµ s¶n phÈm do nhiÒu níc cïng xuÊt vµo EU). Sau khi thu thËp th«ng tin, EC sÏ tÝnh ra gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña s¶n phÈm, gi¸ b¸n s¶n phÈm trong níc (bao gåm chi phÝ s¶n xuÊt, khÊu hao, lîi nhuËn…), gi¸ xuÊt khÈu (gi¸ CIF) ®Ó xem cã b¸n ph¸ gi¸ hay kh«ng vµ tÝnh ra møc ®é ph¸ gi¸ (cßn gäi lµ biªn ®é ph¸ gi¸, lµ sè lîng mµ gi¸ trÞ th«ng thêng, hay møc gi¸ b¸n trong níc vît qu¸ gi¸ trÞ xuÊt khÈu). NÕu s¶n phÈm kh«ng b¸n trong níc hoÆc b¸n trong níc nhng chiÕm s¶n lîng Ýt h¬n 5% th× EC sÏ so s¸nh víi gi¸ b¸n t¬ng tù cña mét c«ng ty t¬ng tù. Cßn nÕu doanh nghiÖp tá ra bÊt hîp t¸c (tõ chèi tiÕp cËn, kh«ng cung cÊp th«ng tin…) th× EC sÏ ban hµnh c¸c ph¸n quyÕt dùa trªn c¸c d÷ liÖu s½n cã. Th«ng thêng, nÕu nhµ xuÊt khÈu bÞ kiÖn b¸n ph¸ gi¸ mµ ®ang ho¹t ®éng ë mét níc cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng th× EC sÏ trùc tiÕp sang ®iÒu tra. NÕu nhµ xuÊt khÈu thuéc níc kh«ng cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng th× EC sÏ chän mét níc thø ba cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®Ó tÝnh to¸n møc gi¸ cña s¶n phÈm ®ã. Tuy nhiªn, EC ®· ban hµnh quy ®Þnh sè 2238/2000 (ngµy 9/10/2000) x¸c ®Þnh 5 níc tuy cha ®îc c«ng nhËn cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng nhng ®· cã c¸c c«ng ty ho¹t ®éng theo c¬ chÕ thÞ trêng lµ: Nga, Trung Quèc, ViÖt Nam, Ukraine, Kazakhstan. Nh vËy, c¸c doanh nghiÖp nµy sÏ ®îc EC trùc tiÕp sang ®iÒu tra nÕu cã kiÖn tông b¸n ph¸ gi¸. ViÖc x¸c minh c¬ chÕ thÞ trêng lµ nh»m chøng tá r»ng c«ng ty ho¹t ®éng theo ®óng c¸c ®iÒu kiÖn cña thÞ trêng vµ hÖ thèng sæ s¸ch tµi chÝnh cña hä lµ minh b¹ch. Quy chÕ vÒ kinh tÕ thÞ trêng cã vai trß quan träng ë kh©u ¸p thuÕ chèng b¸n ph¸ gi¸: nÕu c«ng ty thuéc níc cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng th× tõng c«ng ty sÏ chÞu møc thuÕ kh¸c nhau tuú thÞ phÇn/s¶n lîng s¶n phÈm vµo EU, cßn nÕu thuéc níc cã nÒn kinh tÕ phi thÞ trêng th× tÊt c¶ c«ng ty cña níc nµy sÏ chÞu chung mét møc thuÕ.
§Ó x¸c ®Þnh møc b¸n ph¸ gi¸ cña mét mÆt hµng nhËp khÈu, theo LuËt chèng b¸n ph¸ gi¸ cña EU, níc ¸p dông, sau khi ®iÒu tra cô thÓ sÏ cã sù so s¸nh gi÷a gi¸ xuÊt khÈu vµ gi¸ trÞ th«ng thêng cña mÆt hµng nhËp khÈu. Sù so s¸nh nµy sÏ ®îc thùc hiÖn ë cïng cÊp ®é th¬ng m¹i liªn quan tíi nh÷ng vùc b¸n hµng ®îc tiÕn hµnh ë gÇn nh cïng mét thêi ®iÓm. Trong trêng hîp gi¸ trÞ th«ng thêng vµ gi¸ trÞ xuÊt khÈu ®îc x©y dùng kh«ng n»m trªn c¬ së so s¸nh nh vËy, viÖc xem xÐt hîp lý díi d¹ng ®iÒu chØnh sÏ ®îc thùc hiÖn trong mçi trêng hîp tuú thuéc vµo tÇm quan träng cña tõng vô viÖc. BÊt kú mét sù chång chÐo nµo khi thùc hiÖn viÖc ®iÒu chØnh còng cÇn ph¶i ®îc tr¸nh, ®Æc biÖt lµ sù chång chÐo liªn quan tíi møc khÊu hao, gi¶m gi¸ sè lîng vµ cÊp ®é th¬ng m¹i. Khi nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ ®îc ®¸p øng, c¸c yÕu tè cã thÓ ®îc ®iÒu chØnh bao gåm: phÝ nhËp khÈu vµ c¸c lo¹i thuÕ gi¸n tiÕp; chiÕt khÊu, gi¶m gi¸ vµ sè lîng, chi phÝ vËn t¶i, b¶o hiÓm, bèc dì; ®ãng gãi; tiÒn hoa hång... Biªn ph¸ gi¸ lµ sè lîng mµ gi¸ th«ng thêng vît qu¸ gi¸ trÞ xuÊt khÈu. Gi¸ trÞ th«ng thêng sÏ ®îc tÝnh dùa trªn c¬ së nh÷ng møc gi¸ ®îc tr¶ hay ph¶i tr¶ theo tiÕn tr×nh th¬ng m¹i th«ng thêng, bëi c¸c kh¸ch hµng ®éc lËp ë níc xuÊt khÈu. Tuy nhiªn, trong trêng hîp nhµ xuÊt khÈu ë níc xuÊt khÈu kh«ng s¶n xuÊt hay kh«ng b¸n s¶n phÈm t¬ng tù, gi¸ trÞ th«ng thêng cã thÓ ®îc thiÕt lËp dùa trªn c¬ së gi¸ cña nh÷ng ngêi b¸n hµng hay nh÷ng nhµ s¶n xuÊt kh¸c. ViÖc b¸n s¶n phÈm t¬ng tù ë thÞ trêng néi ®Þa cña níc xuÊt khÈu; hoÆc viÖc b¸n hµng xuÊt khÈu sang mét níc thø ba, ë møc gi¸ thÊp h¬n chi phÝ s¶n xuÊt céng víi c¸c chi phÝ kh¸c cã thÓ ®îc xem lµ kh«ng n»m trong tiÕn tr×nh th¬ng m¹i th«ng thêng. ViÖc ¸p dông ®îc thùc hiÖn chØ khi nµo x¸c ®Þnh ®îc r»ng viÖc b¸n hµng nh vËy n»m trong mét kho¶ng thêi gian kÐo dµi víi mét sè lîng ®¸ng kÓ vµ ë møc gi¸ kh«ng cho phÐp viÖc thu håi tÊt c¶ c¸c chi phÝ trong kho¶ng thêi gian hîp lý. Kho¶ng thêi gian kÐo dµi thêng lµ 1 n¨m nhng trong mäi trêng hîp sÏ kh«ng Ýt h¬n 6 th¸ng vµ viÖc b¸n thÊp h¬n chi phÝ sÏ ®îc xem lµ b¸n víi mét khèi lîng ®¸ng kÓ trong mét kho¶ng thêi gian nh vËy. Gi¸ xuÊt khÈu sÏ lµ møc gi¸ thùc ®îc tr¶ hay ph¶i tr¶ cho s¶n phÈm khi s¶n phÈm ®îc xuÊt khÈu tõ níc xuÊt khÈu vµo EU. Trong trêng hîp kh«ng cã gi¸ xuÊt khÈu hoÆc dêng nh møc gi¸ xuÊt khÈu kh«ng thÓ tin cËy ®îc do cã sù liªn kÕt mét tho¶ thuËn mang tÝnh ®Òn bï gi÷a nhµ xuÊt khÈu vµ nhµ nhËp khÈu hay mét bªn thø ba, gi¸ xuÊt khÈu cã thÓ ®îc tÝnh to¸n trªn c¬ së møc gi¸ t¹i nh÷ng mÆt hµng nhËp khÈu ®ã lÇn ®Çu tiªn ®îc b¸n l¹i cho mét ngêi mua ®éc lËp hoÆc kh«ng ®îc b¸n l¹i theo nh÷ng ®iÒu kiÖn mµ theo ®ã s¶n phÈm ®· ®îc nhËp khÈu th× gi¸ xuÊt khÈu sÏ ®îc tÝnh to¸n trªn bÊt kú mét c¨n cø hîp lý nµo...
ViÖc x¸c ®Þnh møc thiÖt h¹i sÏ dùa trªn nh÷ng chøng cø tÝch cùc vµ bao gåm viÖc xem xÐt mét c¸ch kh¸ch quan (c¶ lîng hµng nhËp khÈu ®îc b¸n ph¸ gi¸ vµ t¸c ®éng cña viÖc b¸n ph¸ gi¸ hµng nhËp khÈu ®èi víi gi¸ c¶ trªn thÞ trêng EU cña nh÷ng s¶n phÈm t¬ng tù). VÒ lîng hµng nhËp khÈu ®îc b¸n ph¸ gi¸ sÏ ph¶i xem xÐt liÖu ®· cã mét sù t¨ng ®¸ng kÓ vÒ sè hµng nhËp khÈu bÞ b¸n ph¸ gi¸ hay kh«ng hoÆc xÐt vÒ tuyÖt ®èi so víi lîng hµng s¶n xuÊt hoÆc tiªu dïng trong khèi EU. Nh÷ng t¸c ®éng cña viÖc ph¸ gi¸ hµng nhËp khÈu ®èi víi gi¸ c¶ sÏ ph¶i xem xÐt liÖu ®· cã mét sù c¾t gi¶m ®¸ng kÓ cña hµng nhËp khÈu ®îc b¸n ph¸ gi¸ so víi gi¸ cña mét s¶n phÈm t¬ng tù cña ngµnh thuéc EU hay kh«ng hoÆc liÖu t¸c ®éng cña nh÷ng mÆt hµng nhËp khÈu nh vËy cã lµm gi¶m gi¸ ë mét møc ®¸ng kÓ hay ng¨n ngõa sù t¨ng gi¸ ë mét møc ®é ®¸ng kÓ hay kh«ng?
(Ch¬ng I, LuËt Th¬ng m¹i quèc tÕ, Ph¹m Minh biªn so¹n, NXB Thèng Kª, Tp.Hå ChÝ Minh 2000).
III. Tranh chÊp th¬ng m¹i gi÷a ViÖt Nam víi Mü vµ Canada
1. Tranh chÊp th¬ng m¹i dÖt may ViÖt Nam–Mü
Tõ th¸ng 12/2002, do doanh sè hµng may mÆc sang thÞ trêng Mü t¨ng rÊt m¹nh, HiÖp héi c¸c nhµ s¶n xuÊt dÖt may Mü (ATMI) ®· liªn tiÕp yªu cÇu chÝnh phñ níc nµy cã c¸c biÖn ph¸p h¹n chÕ nhËp khÈu hµng dÖt may tõ c¸c níc ®ang ph¸t triÓn, ®Æc biÖt lµ Ch©u ¸, trong ®ã cã Trung Quèc vµ ViÖt Nam. C¸c c«ng ty s¶n xuÊt t¹i Mü cho r»ng, hµng nhËp khÈu tõ c¸c níc ®ang ph¸t triÓn cã søc c¹nh tranh lín, nhê ®îc sù hç trî bëi chÝnh s¸ch duy tr× ®ång néi tÖ yÕu h¬n ®ång USD. Hä cßn kh¼ng ®Þnh , viÖc nhËp hµng kh«ng h¹n chÕ ®· lµm cho ngµnh dÖt may Mü bÞ mÊt 177.000 viÖc lµm (30% lùc lîng lao ®éng) kÓ tõ n¨m 1997. ChÝnh phñ Mü cha c«ng bè lé tr×nh cô thÓ cho vÊn ®Ò h¹n ng¹ch, nhng cã thÓ ®Õn th¸ng 6/2003 sÏ b¾t ®Çu ¸p dông.
N¨m 2002, kim ng¹ch xuÊt khÈu hµng dÖt may cña ViÖt nam sang Mü ®¹t 930 triÖu USD, t¨ng m¹nh so víi n¨m 2001. Nhng thùc tÕ, con sè nµy cßn qu¸ nhá so víi c¸c níc trong khu vùc (thËm chÝ kh«ng b»ng Campuchia víi 1 tû USD). Nay nÕu bÞ chuyÓn tõ xuÊt khÈu tù do sang xuÊt khÈu cã ®iÒu kiÖn–theo h¹n ng¹ch gièng nh qua EU–doanh ngiÖp ViÖt nam tÊt nhiªn sÏ chÞu thiÖt thßi. ViÖt Nam ®ang mong ®îi cuéc ®µm ph¸n s¾p tíi ®i ®Õn 1 trong 2 tho¶ thuËn: h¹n ng¹ch Mü ®a ra sÏ t¨ng thªm 15-20% so víi lîng hµng ®· xuÊt sang níc nµy n¨m 2002 hoÆc ¸p h¹n ng¹ch t¬ng ®¬ng víi Th¸i Lan, Singapore… Trong cuéc th¬ng lîng, phÝa ViÖt Nam sÏ cã sù tham gia cña Tæng C«ng ty DÖt may vµ c¸c quan chøc th¬ng m¹i, phÝa Mü chñ yÕu lµ c¸c quan chøc th¬ng m¹i, kh«ng cã doanh nghiÖp.
Sau h¬n nöa th¸ng bµn th¶o t¹i Washington, ngµy 25/4/2003, ®¹i diÖn ®µm ph¸n hai níc võa ®Æt bót ký kÕt HiÖp ®Þnh DÖt may ViÖt-Mü. HiÖp ®Þnh nµy b¾t ®Çu cã hiÖu lùc tõ 1/5/2003 víi møc h¹n ng¹ch xuÊt khÈu cho hµng dÖt may ViÖt Nam sang Mü n¨m nay lµ 1,7 tû USD. Møc quota nãi trªn sÏ ®îc t¨ng thªm 7%/n¨m cho c¸c n¨m tiÕp theo.
Cã tÊt c¶ 38 mÆt hµng dÖt may cña ViÖt Nam bÞ giíi h¹n lîng xuÊt, trong ®ã cã quÇn vµ ¸o sîi b«ng, hai s¶n phÈm quan träng nhÊt ®èi víi thÞ trêng Mü. H¹n ng¹ch cho c¸c mÆt hµng nµy lÇn lît lµ 84 triÖu vµ 168 triÖu chiÕc. Trong trêng hîp c¶ hai phÝa kh«ng ®ét ngét chÊm døt thùc thi hiÖp ®Þnh, viÖc ¸p dông h¹n ng¹ch sÏ tiÕp tôc kÐo dµi ®Õn cuèi n¨m 2004. NÕu ®Õn thêi ®iÓm ®ã mµ ViÖt Nam cha gia nhËp WTO, hiÖp ®Þnh sÏ cã hiÖu lùc thªm 1 n¨m n÷a. NhiÒu nhµ nhËp khÈu Mü tá ra kh«ng hµi lßng víi néi dung vµ ®Æc biÖt lµ thêi h¹n thùc thi hiÖp ®Þnh (tríc ®ã, hä ®· ®Ò nghÞ thùc hiÖn tõ 1/7/2003). Hä cho r»ng viÖc ¸p quota ngay tõ 1/5/2003 lµ kh«ng hîp lý bëi phÇn lín ®¬n ®Æt hµng ®· ®îc ký kÕt tõ 6 th¸ng tríc ®©y.
(H¶i V©n, Thêi b¸o Kinh tÕ ViÖt Nam , sè ra ngµy 25/4/2003)
2. Tranh chÊp th¬ng m¹i giµy ViÖt Nam–Canada
Ngµy 26/4/2002, C¬ quan H¶i quan vµ ThuÕ vô Canada (CCRA) b¾t ®Çu ®iÒu tra theo ®¬n kiÖn cña HiÖp héi c¸c nhµ s¶n xuÊt giµy Canada (SMAC) vÒ hµng xuÊt khÈu tõ Macao, Hång K«ng vµ ViÖt Nam. CCRA göi 92 c©u hái, hai Bé Th¬ng M¹i vµ Bé C«ng NghiÖp ViÖt Nam cïng c¸c ngµnh liªn quan ®· phèi hîp tr¶ lêi, göi kÌm gÇn 1000 trang tµi liÖu vÒ chÝnh s¸ch cña ChÝnh phñ, vai trß cña c¬ quan qu¶n lý víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp…
Ngµy 9/9/2002, CCRA ra quyÕt ®Þnh s¬ bé cho r»ng giµy xuÊt xø tõ ViÖt Nam ®îc b¸n ph¸ gi¸ vµo Canada, vµ ngay lËp tøc ¸p dông biÖn ph¸p t¹m thêi, céng thªm møc thuÕ chèng ph¸ gi¸ rÊt cao (72 vµ 187%) vµo hµng nhËp khÈu tõ ViÖt Nam.
Cïng thêi gian, lÇn lît hai ®oµn c«ng t¸c cña CCRA tíi ViÖt Nam lµm viÖc víi c¸c doanh nghÖp bÞ kiÖn, vµ c¬ quan qu¶n lý liªn quan. Sau qu¸ tr×nh ®iÒu tra trùc tiÕp, ngµy 9/12/2002, CCRA kÕt luËn vµ göi tíi CITT bé hå s¬ thõa nhËn ChÝnh phñ ViÖt Nam kh«ng ®éc quyÒn ngo¹i th¬ng, kh«ng trî cÊp trong lÜnh vùc s¶n xuÊt, xuÊt khÈu giµy. Tuy nhiªn, hä vÉn cho r»ng ViÖt Nam b¸n ph¸ gi¸, nªn chØ gi¶m mø thuÕ ¸p dông tõ 72% xuèng trung b×nh 25,7%.
T¹i CITT, ®¹i diÖn HiÖp héi Da giµy ViÖt Nam cïng c¸c bé, ngµnh vµ Th¬ng vô ViÖt Nam ®· tham gia phiªn ®iÒu trÇn, tr¶ lêi c¸c c©u hái cña CITT vµ luËt s biÖn hé cho SMAC. PhÝa ViÖt Nam ®· ®îc nh÷ng ngêi tham dù, ®¹i diÖn ngêi tiªu dïng vµ c¸c nhµ nhËp khÈu Canada ñng hé. CITT ®· ra ph¸n quyÕt cuèi cïng ngµy 7/1/2003 kh¼ng ®Þnh mÆt hµng giµy vµ ®Õ giµy kh«ng thÊm níc cã nguån gèc hoÆc ®îc xuÊt khÈu tõ ViÖt Nam kh«ng g©y thiÖt h¹i vµ còng kh«ng ®e däa ngµnh s¶n xuÊt giµy Canada, vµ b¸c bá ®¬n kiÖn cña SMAC.
(NghÜa Nh©n , vnexpress.net/vietnam/kinhdoanh, ngµy 9/1/2003)
Ch¬ng II. Néi dung vô kiÖn c¸ tra, c¸ basa gi÷a ViÖt Nam vµ Mü
§èi víi mét sè doanh nghiÖp ViÖt Nam, HiÖp ®Þnh Th¬ng m¹i ViÖt-Mü ®· trë thµnh mét c¬ héi tiÒm n¨ng cho viÖc xuÊt khÈu hµng ho¸ ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü. C¬ héi nµy, nÕu c¨n cø trªn c¬ së thuÕ suÊt ®îc gi¶m th× sÏ më ra mét kªnh thÞ trêng thêng xuyªn lªn ®Õn hµng tû USD mçi n¨m cho c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam. Tuy nhiªn, mäi viÖc kh«ng ®¬n gi¶n nh chóng ta nghÜ cho dï chóng ta cã lîi thÕ so s¸nh ®i ch¨ng n÷a. MÆt hµng c¸ basa, c¸ tra ®· thu ®îc nh÷ng th¾ng lîi ban ®Çu trªn thÞ trêng Mü nhng ngêi Mü kh«ng chÊp nhËn ®iªï ®ã vµ hä ph¶n c«ng theo c¸ch mµ hä vÉn lµm: kiÖn b¸n ph¸ gi¸. Thêi gian qua, sù kiÖn HiÖp héi chñ tr¹i c¸ nheo Mü (CFA) chÝnh thøc ®Ö ®¬n dµy h¬n 200 trang khëi kiÖn 53 doanh nghiÖp ViÖt Nam b¸n ph¸ gi¸ c¸ tra vµ c¸ basa vµo thÞ trêng Mü ®· trë thµnh trung t©m ®iÓm chó ý cña d luËn trong vµ ngoµi níc. VËy sù thËt xung quanh vÊn ®Ò nµy lµ nh thÕ nµo? C¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam cã b¸n ph¸ gi¸ c¸ tra vµ c¸ basa kh«ng? Vô kiÖn nµy sÏ kÕt thóc ra sao? Tríc hÕt, chóng ta h·y cïng ®iÓm l¹i toµn bé qu¸ tr×nh nµy kÓ tõ nh÷ng ngµy ®Çu khi s¶n phÈm c¸ tra, c¸ basa cña ViÖt Nam míi xuÊt hiÖn trªn thÞ trêng Mü ®Ó tõ ®ã cã mét c¸ch nh×n kh¸ch quan vÒ vÊn ®Ò nµy.
I. thÞ trêng Mü tríc ngµy CFA khëi kiÖn vasep (28/6/2002)
1. Nguyªn nh©n cña vô kiÖn
ThÞ trêng h¶i s¶n cña Mü cã søc tiªu thô rÊt lín, c¸c tiªu chuÈn vÖ sinh an toµn thùc phÈm cã chÆt chÏ nhng kh«ng kh¾t khe b»ng EU nªn ®îc c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam rÊt chó ý ®Ó th©m nhËp vµo, ®Æc biÖt lµ tõ sau thêi ®iÓm HiÖp §Þnh Th¬ng M¹i ViÖt-Mü (BTA) cã hiÖu lùc. Trong c¸c mÆt hµng h¶i s¶n ViÖt Nam nhËp khÈu vµo ®©y, mÆt hµng cã khèi lîng lín nhÊt lµ t«m sau ®ã lµ c¸ phi-lª ®«ng l¹nh, cô thÓ h¬n lµ c¸ tra vµ c¸ basa. Tríc ®©y, tõ n¨m 1995 tíi n¨m 1999, khèi lîng mÆt hµng nµy xuÊt sang Mü kh«ng lín (n¨m 1999 xuÊt kho¶ng 2000 pound). ChØ khi HiÖp §Þnh Th¬ng M¹i ViÖt-Mü ®îc tiÕn hµnh ®µm ph¸n vµ ký kÕt th× khèi lîng mÆt hµng nµy t¨ng lªn râ rÖt. Cuèi n¨m 2000 ®Çu 2001, khi Mü khan hiÕm c¸ nheo, mét mÆt hµng s¶n xuÊt trong níc cña Mü th× khèi lîng nhËp khÈu c¸ tra vµ c¸ basa míi t¨ng vät lªn (n¨m 2001 lªn tíi h¬n 17000 pound). C¸c nhµ nu«i c¸ cña Mü c¶m thÊy bÊt an cho t¬ng lai cña ngµnh vµ hä ®· ®Ó ý ®Õn con c¸ tra, c¸ basa cña ViÖt Nam. B¾t ®Çu tõ lóc nµy, “cuéc chiÕn catfish” næ ra thËt sù trªn c¸c trËn tuyÕn kh¸c nhau.
2. §Þnh nghÜa “catfish”
Thùc ra th× catfish lµ g× vËy? Tõ ®iÓn Oxford ®Þnh nghÜa: catfish lµ c¸ níc ngät cã c¸c sîi r©u gièng nh ria ë quanh måm. VÒ mÆt khoa häc, Catfish ®îc dïng ®Ó chØ tÊt c¶ c¸c loµi c¸ da tr¬n (kh«ng cã vÈy) gåm c¸ trª, c¸ tra, basa, c¸ l¨ng, c¸ b«ng lau v.v... Theo hÖ thèng ph©n lo¹i ng häc, tÊt c¶ c¸c lo¹i c¸ trªn thuéc bé c¸ Nheo (Silurifemes) gåm kho¶ng 2500 ®Õn 3000 loµi c¸ kh¸c nhau, ph©n bè kh¾p c¸c vïng níc ngät, níc mÆn vµ níc lî trªn toµn thÕ giíi. Hä c¸ Nheo ë Mü lµ Ictaluridae, lo¹i c¸ nu«i ë Mü lµ Ictalurus punctatus cßn c¸ tra (Pangasius hypophthalmus) vµ c¸ basa (Pangasius bocourty) ®îc nu«i phæ biÕn ë ®ång b»ng S«ng Cöu Long vµ nhËp khÈu vµo Mü lµ thuéc hä c¸ Da tr¬n Ch©u ¸ (Pangasidae). Theo th«ng lÖ, c¶ c¸ nheo Mü vµ c¸ tra, c¸ basa ®Òu cã quyÒn mang tªn catfish. Trªn thùc tÕ rÊt nhiÒu nhµ hµng Mü ®· dïng c¸i tªn nµy cho mãn c¸ mµ nguyªn liÖu lµ c¸ tra hay c¸ basa ViÖt Nam. Cã ®iÒu lµ, khi mµ c¸ ViÖt Nam nhËp vµo Mü nhiÒu lªn, thay chç cña c¸ nheo Mü th× c¸c chñ tr¹i nu«i c¸ cña Mü kh«ng ngåi yªn. Tæ chøc cña hä lµ HiÖp héi c¸c chñ tr¹i nu«i c¸ nheo Mü (CFA) ®· tiÕn hµnh nhiÒu biÖn ph¸p c¶ chÝnh thøc lÉn kh«ng chÝnh thøc nh»m ph¶n ®èi vµ chèng l¹i sù cã mÆt cña c¸ ViÖt Nam ë Mü.
3. Nh÷ng bíc suy tÝnh ®Çu tiªn cho vô kiÖn
§îc CFA tµi trî, ViÖn C¸ Nheo Mü tiÕn hµnh mét chiÕn dÞch qu¶ng c¸o rÇm ré víi néi dung bµi xÝch c¸ ViÖt Nam vµ kªu gäi sö dông c¸ nheo Mü, nh lµ: “§õng bao giê tin vµo s¶n phÈm catfish ngo¹i quèc”, råi th× “Ngêi Mü ¨n c¸ nheo Mü” vµ “Catfish nu«i cña Mü” v.v... t¹o ra mét kh«ng khÝ thï ®Þch ®èi víi c¸c s¶n phÈm ViÖt Nam. Hä tung ra d luËn lµ c¸ catfish cña ViÖt Nam rÎ lµ do nu«i kh«ng ®¶m b¶o c¸c tiªu chuÈn vÖ sinh, do nh©n c«ng rÎ m¹t, thËm chÝ nghÞ sÜ Marion Barry cßn tuyªn bè trªn b¸o Bu ®iÖn Washington r»ng c¸ nu«i trªn s«ng Mekong cã thÓ chøa c¶ d lîng chÊt ®éc da cam mµ Mü r¶i xuèng ®©y thêi kú chiÕn tranh, mét lý luËn thiÕu chøng cí vµ hÕt søc v« lý. C¸c chñ tr¹i c¸c giµu cã cña c¸c bang miÒn Nam nu«i nhiÒu c¸ nheo nh lµ Mississipi, Arkansas... tiÕn hµnh g©y ¸p lùc, l«i kÐo c¸c nghÞ sÜ cña bang m×nh t¹o søc Ðp ph¸p lý chèng l¹i viÖc nhËp khÈu c¸ ViÖt Nam.
Mét mÆt, c¸c chñ tr¹i lîi dông mét quy ®Þnh cña LuËt ph¸p Mü, hä ®Ö ®¬n xin xem xÐt l¹i viÖc gi¶m thuÕ ®èi víi mÆt hµng c¸ ViÖt Nam nhËp khÈu, thËm chÝ Chñ tÞch CFA ®Ö ®¬n lªn Tæng Thèng Mü G.Bush yªu cÇu ký kÕt mét hiÖp ®Þnh riªng víi ViÖt Nam vÒ mÆt hµng nµy. Hµnh ®éng nµy tuy rÊt cùc ®oan nhng nã dùa trªn mét c¬ së ph¸p lý lµ LuËt Th¬ng m¹i Mü, cho phÐp c¸c ngµnh c«ng nghiÖp bÞ tæn th¬ng ®Ö ®¬n lªn Uû Ban MËu DÞch Quèc TÕ cña Mü ®Ò nghÞ Tæng thèng lo¹i bá mét sè lo¹i thuÕ ®· ®îc c¾t gi¶m ®èi víi hµng ho¸ nhËp khÈu, nÕu cÇn cã thÓ ®µm ph¸n l¹i mét hiÖp ®Þnh riªng cho mÆt hµng ®ã. RÊt may yªu cÇu ký kÕt hiÖp ®Þnh riªng bÞ b¸c bá. Bªn c¹nh ®ã hä thuª c«ng ty luËt Nathan Associates thu thËp th«ng tin më chiÕn dÞch tuyªn truyÒn h¹ thÊp uy tÝn c¸ ViÖt Nam, nhÊn m¹nh r»ng do c¸ ViÖt Nam nhËp khÈu mµ gi¸ c¸ nheo ë Mü gi¶m 10%, t¹o chøng cø ph¸p lý ®Ó kiÖn chèng b¸n ph¸ gi¸.
MÆt kh¸c, c¸c nghÞ sÜ thuéc c¸c bang nu«i nhiÒu c¸ nheo còng tiÕn hµnh nhiÒu ho¹t ®éng c¶n trë ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam nhËp khÈu c¸ vµo Mü. Ngµy 9/2/2001, 12 nghÞ sÜ Mü gåm cã 8 thîng nghÞ sÜ vµ 4 h¹ nghÞ sÜ ®¹i biÓu cho c¸c bang nãi trªn ®· cïng göi th cho «ng Robert Zoellick, ®¹i diÖn th¬ng m¹i Mü, kªu ca vÒ viÖc c¸ tra vµ c¸ basa nhËp khÈu tõ ViÖt Nam g©y thiÖt h¹i cho nghÒ nu«i c¸ nheo Mü vµ kiÕn nghÞ ChÝnh phñ Mü ph¶i cã biÖn ph¸p xö trÝ. Ngµy 11/7/2001, c¸c thîng nghÞ sÜ bang Mississipi Ronnie Shows vµ Bennie Thompson cïng víi thîng nghÞ sÜ bang Arkansas Marion Barry-v©ng, chÝnh ngêi tuyªn bè vÒ chÊt ®éc da cam trong c¸ cña ViÖt Nam, ®· kªu gäi Quèc héi th«ng qua dù luËt H.R.2439 “Ghi nh·n vÒ nguån gèc xuÊt xø” ®èi víi c¸ nu«i nhËp khÈu trong kh©u b¸n lÎ, víi nh÷ng lËp luËn c«ng khai b«i nhä s¶n phÈm cña níc ta. Tuy nhiªn, dù luËt nµy kh«ng ®îc th«ng qua do Thîng viÖn Mü ®· b¸c bá mét dù luËt t¬ng tù ®èi víi s¶n phÈm n«ng nghiÖp nu«i trång.
Sau ®ã, ngµy 15/8/2001, nghÞ sÜ Mü Mike Ross, mét trong nh÷ng ngêi b¶o trî chÝnh cho dù luËt H.R.2439 ®· göi th ®Ò nghÞ cho biÕt c¸c biÖn ph¸p mµ ViÖt Nam ®· thùc hiÖn ®èi víi viÖc kiÓm so¸t ghi nh·n nhËp khÈu c¸c s¶n phÈm c¸ xuÊt khÈu vµo Mü. Ngµy 17/8/2001, Thø trëng Bé Thuû s¶n ViÖt Nam NguyÔn ThÞ Hång Minh ®· cã th th«ng b¸o vÒ c¸c biÖn ph¸p mµ ViÖt Nam ®· vµ ®ang thùc hiÖn vÒ vÊn ®Ò nµy. Ngµy 27/9/2001, C¬ quan Qu¶n lý Thùc phÈm vµ Dîc phÈm cña Mü (FDA) ®Ò nghÞ göi mÉu nguyªn con cña c¸c lo¹i c¸ da tr¬n ViÖt Nam cho Mü vµ ®· ®îc ®¸p øng ngay. Nhng sù viÖc kh«ng chØ dõng l¹i ë ®ã.
Ngµy 5/10/2001, H¹ viÖn Mü th«ng qua dù luËt H.R.2964 chØ cho phÐp sö dông tªn “catfish” cho c¸c loµi c¸ thuéc hä Ictaluriadae, thùc chÊt lµ cho riªng loµi c¸ nheo Mü Ictalurus punctatus. Catfish vèn lµ tªn gäi chung tõ l©u cña h¬n 2500 loµi c¸ kh¸c nhau vµ ®îc sö dông trªn toµn thÕ giíi. Hµnh ®éng nµy cña H¹ viÖn Mü cã thÓ nãi lµ lµ mét hµnh ®éng hiÕm thÊy xa nay, thÕ giíi kh«ng thÓ chÊp nhËn ®îc. §iÒu nµy còng t¹o nªn tiÒn lÖ nguy hiÓm cho c¸c níc kh¸c trong viÖc ®Æt ra c¸c rµo c¶n th¬ng m¹i t¬ng tù. EU ®· ®Æt ra mét trêng hîp t¬ng tù khi yªu cÇu chØ cã c¸c lo¹i c¸ sardine ®¸nh b¾t ë Ch©u ¢u míi ®óng lµ sardine.
Kh«ng ngõng l¹i ë ®ã, nöa ®ªm 24 r¹ng ngµy 25/10/2001 giê ViÖt Nam, Thîng viÖn Mü bá phiÕu th«ng qua 35 ®iÒu luËt bæ sung cho dù luËt H.R.2330 vÒ ph©n bæ ng©n s¸ch n«ng nghiÖp n¨m tµi chÝnh 2002, trong ®ã cã ®iÒu luËt SA2000, quy ®Þnh FDA kh«ng ®îc sö dông ng©n s¸ch cÊp ®Ó lµm thñ tôc nhËp khÈu c¸c loµi c¸ da tr¬n mang tªn “catfish” trõ phi chóng thuéc hä Ictaluridae. Thùc chÊt lµ cÊm nhËp khÈu c¸ níc ngoµi mang tªn “catfish”. Vµ ngµy 28/11/2001, ®iÒu luËt nµy ®· cã hiÖu lùc trong LuËt 107-76 vÒ Ng©n s¸ch N«ng nghiÖp n¨m tµi chÝnh 2001-2002 ®îc Tæng thèng G.Bush ký phª chuÈn.
Nh÷ng ngêi chñ tr¬ng chèng l¹i c¸ da tr¬n ViÖt Nam dùa vµo lý lÏ r»ng catfish ë Mü thuéc hä Ictaluridae, trong khi loµi nu«i ë ViÖt Nam cã tªn Pangasiidae. Tuy nhiªn, n¨m ngo¸i sau khi xem xÐt l¹i thuËt ng÷ cña HiÖp héi Nu«i c¸ Mü, FDA ®· cho phÐp sö dông tªn basa catfish ®èi víi hµng ViÖt Nam.
Dù luËt mang tÝnh chÊt b¶o hé mËu dÞch cña Quèc héi Mü sÏ cã hiÖu lùc tíi ngµy 30/09/2002 nhng nghÞ sÜ mét sè bang miÒn Nam nu«i c¸ catfish cña Mü ®ang t×m mäi c¸ch ®Ó cÊm vÜnh viÔn viÖc nhËp catfish tõ ViÖt Nam. C¸c nhµ ng häc kh¼ng ®Þnh c¸ da tr¬n cña ViÖt Nam còng lµ catfish. Trªn thùc tÕ, trong khi h« hµo ñng hé tù do th¬ng m¹i, chÝnh quyÒn cña Tæng thèng Bush l¹i ®ang cè b¶o hé cho._. c¸c nhµ s¶n xuÊt trong níc b»ng c¸ch ¸p dÆt nh÷ng ®iÒu lÖ v« lý ®èi víi hµng ho¸ nhËp khÈu tõ níc ngoµi. §Ó hç trî c¸c nhµ nu«i c¸ Mü, chÝnh quyÒn Liªn bang ®· quyÕt ®Þnh chi 6 triÖu USD ®Ó mua catfish cho ch¬ng tr×nh ¨n tra cña c¸c trêng häc. ViÖt Nam b¾t ®Çu xuÊt khÈu c¸ basa vµ c¸ tra sang Mü tõ n¨m 1996. N¨m 1998, lîng c¸ file catfish kh«ng x¬ng ®«ng l¹nh cña ViÖt Nam xuÊt sang ®©y míi chØ vÎn vÑn 260 tÊn. Sù thµnh c«ng bÊt ngê nµy ®· g©y thiÖt h¹i nghiªm träng cho c¸c nhµ nu«i catfish Mü vµ hä kÕt téi r»ng, c¸ ViÖt Nam th¾ng lín chñ yÕu nhê sù thay ®æi vÒ chiÕn lîc tiÕp thÞ. ViÖt Nam th«i kh«ng gäi s¶n phÈm cña m×nh b»ng c¸i tªn basa vµ tra n÷a mµ b¾t ®Çu tiªu thô s¶n phÈm trªn thÞ trêng Mü víi nh·n hiÖu basa catfish. Sù xuÊt hiÖn cña s¶n phÈm c¸ da tr¬n gi¸ rÎ tõ ViÖt Nam ®· khiÕn tæng gi¸ trÞ catfish b¸n ra cña c¸c nhµ n«ng nghiÖp Mü gi¶m m¹nh, tõ 446 triÖu USD n¨m 2000 xuèng cßn 385 triÖu USD n¨m 2001.
C¸c nhµ nu«i catfish Mü cµng thªm ®iªu ®øng khi s¶n phÈm cña ViÖt Nam thêng cã gi¸ rÎ h¬n tõ 0,08 ®Õn 1 USD/pound. Phã Chñ tÞch ®iÒu hµnh CFA Hugh Warren quy chôp cho nh÷ng l« c¸ xuÊt khÈu cña ViÖt nam nµy lµ nh÷ng s¶n phÈm rÎ tiÒn, kÐm chÊt lîng mµ ngêi ta kh«ng thÓ nµo t×m thÊy ë mét xëng s¶n xuÊt cì gia ®×nh nh c¸c tr¹i c¸ cña Mü. ¤ng nµy cho r»ng, mÆc dï s¶n phÈm hÊp dÉn c¸c nhµ hµng, kh¸ch s¹n, nhng "nh÷ng nhµ hµng, kh¸ch s¹n nµy chØ quan t©m tíi gi¸ c¶ chø ch¼ng ®Ó ý tíi chÊt lîng s¶n phÈm". Nh÷ng ngêi nu«i c¸ catfish Mü kh«ng thÓ nµo ch¹y ®ua vÒ gi¸ víi s¶n phÈm nhËp khÈu cña ViÖt Nam bëi chØ chi phÝ ®Çu vµo (®Æc biÖt lµ nh©n c«ng vµ thuÕ) qu¸ cao. Tríc søc Ðp cña c¸ da tr¬n ®Õn tõ ViÖt Nam, gi¸ catfish Mü ®· rít thª th¶m tõ 0,74 USD/pound n¨m 2000 xuèng cßn 0,58 USD, thËm chÝ cã lóc chØ kho¶ng 0,20 USD/pound. Theo Phã Chñ tÞch Warren: "møc gi¸ nh vËy kh«ng ®ñ bï cho chi phÝ s¶n xuÊt. Ýt nhÊt ph¶i b¸n ®îc 65-70 cent/pound, may ra ngêi nu«i c¸ míi cã thÓ hoµ vèn".
Vµ hµnh ®éng tèi hËu, 3 giê chiÒu ngµy 28/6/2002 (tøc 3 giê s¸ng 29/6/2002 giê ViÖt Nam), CFA ®©m ®¬n kiÖn c¸c doanh nghiÖp thành viªn VASEP b¸n ph¸ gi¸ c¸ tra, basa. Vô kiÖn nµy íc tÝnh kÐo dµi 287 ngµy, tèn kÐm kho¶ng 500.000 USD vµ nÕu bªn ViÖt Nam thua kiÖn th× møc thuÕ ¸p dông cho c¸c mÆt hµng c¸ tra, c¸ basa sÏ lªn rÊt cao (141% hoÆc 191%), g©y trë ng¹i nghiªm träng cho viÖc xuÊt khÈu vµ gi÷ v÷ng thÞ phÇn c¸c s¶n phÈm nµy ë thÞ trêng Mü.
II. HiÖn tr¹ng vô kiÖn vµ híng gi¶i quyÕt ®Õn ngµy 15/5/2003
1. Bíc ®i cña phÝa Mü trong vô kiÖn c¸ basa
Giai ®o¹n thø nhÊt míi chØ lµ…"ph¸t sóng c¶nh c¸o" cña CFA, dùa vµo LuËt ng©n s¸ch n«ng nghiÖp 107-76 cña Mü ®Ó cÊm c¸ basa cña ViÖt Nam ®îc nhËp vµo níc nµy víi tªn gäi catfish. HiÖp ®Êu thø hai, còng do CFA kh¬i mµo, ®îc b¶o trî bëi ®¹o luËt HR.2646 cÊm hoµn toµn viÖc dïng tªn catfish cho c¸c loµi c¸ tra, c¸ basa cña ViÖt Nam trong tÊt c¶ c¸c kh©u b¸n lÎ, b¸n sØ, nhµ hµng, th«ng tin, qu¶ng c¸o… trong vßng 5 n¨m. Cha dõng ë ®©y, CFA vin tiÕp vµo ®iÒu kho¶n 10806 cña ®¹o luËt An ninh n«ng tr¹i vµ §Çu t n«ng th«n míi nhÊt ®Ó x¸c lËp chñ quyÒn tuyÖt ®èi trªn th¬ng hiÖu catfish. Chèt l¹i cuéc chiÕn nµy, CFA më mét ®ît tÊn c«ng kh¸c: khëi kiÖn c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam b¸n ph¸ gi¸ vµo ngµy 28/6/2002. CFA ®· cã tÝnh to¸n rÊt kü lìng cho cuéc ®i kiÖn lÇn nµy. Cã thÓ thÊy râ ®iÒu ®ã ngay tõ c¸c ®Ö ®¬n kiÖn lªn Uû ban HiÖp th¬ng Quèc tÕ Mü: nép ®¬n vµo ®óng 4h chiÒu ngµy lµm viÖc cuèi cïng trong tuÇn (thø s¸u - 28/6). Theo luËt Mü th× chØ sau 20 ngµy nhËn ®¬n kiÖn, bªn bÞ kiÖn sÏ ph¶i ®iÒu trÇn tríc Uû ban HiÖp th¬ng Quèc tÕ Mü. Nh vËy, cã thÓ hiÓu phÝa ViÖt Nam ®· mÊt ®i 3 ngµy ®Ó chuÈn bÞ cho cuéc gi¶i tr×nh lÇn 1 nµy (thø s¸u, thø b¶y, chñ nhËt). Lµ ®¬n kiÖn nhng khèi lîng kh¸ ®å sé víi h¬n 200 trang kÌm theo 37 phô lôc, trong ®ã ph©n tÝch chi tiÕt vÒ t×nh h×nh thÞ trêng c¸ nheo Mü, thÞ phÇn c¸ da tr¬n filª ®«ng l¹nh cña ViÖt Nam t¹i Mü còng nh ¶nh hëng cña s¶n phÈm "rÎ tiÒn" (theo c¸ch gäi cña CFA) ®èi víi ngµnh s¶n xuÊt trong níc.
TiÕp ®ã, ®Õn ngµy thø hai ®Çu tuÇn (2/7/2002) , hai nghÞ sÜ Mike Ross vµ Ronnie Shows, ®¹i diÖn cho CFA l¹i göi th trùc tiÕp ®Õn bµ Deanna Tanner Okim, Chñ tÞch Uû ban HiÖp th¬ng Quèc tÕ Mü nªn luËn ®iÓm: "§¹i diÖn cho nh÷ng ngêi nu«i catfish Mü, chóng t«i khÈn cÊp ®Ò nghÞ Uû ban c©n nh¾c mét c¸ch cã thiÖn chÝ ®èi víi ®¬n kiÖn cña CFA vÒ viÖc c¸ basa, ca tra filª ®«ng l¹nh nhËp tõ ViÖt Nam ®îc b¸n ph¸ gi¸, g©y c¹nh tranh thiÕu lµnh m¹nh trong kinh doanh mÆt hµng nµy. ViÖt Nam ®ang ®îc b¸n t¹i thÞ trêng Mü víi møc gi¸ thÊp h¬n nhiÒu gi¸ trÞ thùc vµ g©y thiÖt h¹i lín ®èi víi c¸c nhµ nu«i trång vµ chÕ biÕn catfish trong níc". L¸ th dµi 2 trang nµy cßn gi·i bµy lý do t¹i sao CFA l¹i ph¶i ®i kiÖn nh÷ng nhµ xuÊt, nhËp khÈu c¸ da tr¬n ®«ng l¹nh ViÖt Nam. Trong ®ã, nãi ®i nãi l¹i viÖc c¸ da tr¬n ViÖt Nam cè t×nh ®îc nhËp vµo Mü díi c¸i tªn catfish khiÕn cho ngµnh s¶n xuÊt trong níc lao ®ao vµ quy chôp ®ã lµ "mét trong nh÷ng kiÓu kinh doanh thiÕu lµnh m¹nh mµ c¸c nhµ nhËp khÈu c¸ tra, basa ®«ng l¹nh tõ ViÖt Nam ¸p dông ®Ó ®ét nhËp vµo thÞ trêng catfish Mü". Cßn viÖc doanh sè b¸n c¸ tra, basa filª ®«ng l¹nh ViÖt Nam liªn tôc t¨ng trong nh÷ng n¨m qua, l¸ th nµy cho r»ng, ®ã lµ nhê viÖc ¸p dông møc gi¸ b¸n qu¸ bÊt hîp lý. Tõ luËn ®iÓm nµy, hai nghÞ sÜ Mike Ross vµ Ronnie Shows ®a ®Õn kÕt luËn: "LuËt chèng b¸n ph¸ gi¸ hiÖn nay lµ hiÖu ph¸p duy nhÊt mµ ngµnh s¶n xuÊt trong níc cã thÓ tr«ng cËy ®Ó chèng l¹i viÖc kinh doanh ®Çy phi lý vµ bÊt c«ng nµy". MÆc dï ®· kiªn quyÕt ph¶n ®èi c¸ da tr¬n ViÖt Nam ®îc nhËp vµo Mü díi c¸i tªn catfish, hai «ng nghÞ sÜ nµy l¹i ®ßi hái c¸ ViÖt Nam ph¶i chÞu thuÕ nh thuÕ nhËp khÈu catfish: C¸ tra, basa ®«ng l¹nh ViÖt Nam th©m nhËp thÞ trêng Mü díi nh·n m¸c "catfish" ®· t¨ng tõ 2 triÖu pound n¨m 1999 lªn tíi h¬n 17 triÖu pound n¨m 2001. H¬n 3 triÖu pound s¶n phÈm nµy tiÕp tôc ®îc nhËp díi c¸i tªn "catfish" trong 4 th¸ng ®Çu n¨m 2002. §iÒu ®ã còng cho thÊy, lîng c¸ tra, basa ViÖt Nam ®îc nhËp vµo Mü díi nh·n m¸c catfish nhng l¹i kh«ng chÞu thuÕ nh thuÕ nhËp khÈu catfish. Cuèi l¸ th, hai «ng Ross vµ Ronie Shows tiÕp tôc chØ râ møc ®é nguy h¹i cña c¸c s¶n phÈm nhËp khÈu gi¸ rÎ ®èi víi ngµnh ch¨n nu«i vµ chÕ biÕn catfish Mü, vèn ®ãng vai trß quan träng trong viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ ®Þa ph¬ng. Råi tõ ®ã, khÈn thiÕt yªu cÇu: "Mét lÇn n÷a, chóng t«i ®Ò nghÞ Uû ban cÈn träng xem xÐt tíi yªu cÇu cÊp thiÕt cña ngµnh ch¨n nu«i catfish ®Ó b¶o vÖ cho ngµnh s¶n xuÊt quan träng nµy khái nh÷ng nguy c¬ mµ c¸c s¶n phÈm c¸ tra, basa ®«ng l¹nh nhËp tõ ViÖt Nam mang l¹i. KÝnh mong Bµ yªu cÇu c¸c thµnh viªn cña Uû ban thêng xuyªn theo dâi diÔn tiÕn cña vô viÖc nµy…".
H·ng luËt mµ CFA chän mÆt göi vµng lÇn nµy lµ c«ng ty Akin Gump. C«ng ty luËt nµy míi ®©y còng ®· göi lªn Bé trëng Bé Th¬ng m¹i Mü, Donald L. Evans, Th ký Uû ban HiÖp th¬ng Quèc tÕ Mü, Marilyn R.Abott l¸ ®¬n kiÖn liªn quan tíi vô viÖc mµ CFA nhê cËy. Néi dung l¸ ®¬n nªu: "Chóng t«i ®Ö tr×nh lªn Bé Th¬ng m¹i Mü vµ Uû ban HiÖp th¬ng Quèc tÕ Mü ®¬n kiÖn vÒ viÖc c¸ filª ®«ng l¹nh cña ViÖt Nam ®îc b¸n ph¸ gi¸ trªn thÞ trêng, chiÓu theo ®iÒu 731 vµ 732 (b) cña §iÒu luËt ThuÕ quan Mü n¨m 1930". Ngay trong phÇn ®Çu cña ®¬n kiÖn, Akin Gump kh«ng quªn khuyÕn c¸o vÒ viÖc ph¶i tuyÖt ®èi b¶o mËt th«ng tin trong l¸ ®¬n nh»m "b¶o ®¶m lîi thÕ c¹nh tranh" trong vô kiÖn nµy cho CFA.
TËp tµi liÖu kÌm theo l¸ ®¬n dµi h¬n 60 trang, gåm 5 phÇn víi néi dung: th«ng tin chung nhÊt liªn quan tíi vô kiÖn; dÉn chøng vµ lý lÏ chøng tá c¸ filª ®«ng l¹nh nhËp tõ ViÖt Nam ®îc b¸n víi gi¸ thÊp h¬n gi¸ trÞ thùc, trong ®ã cã so s¸nh gi¸ b¸n c¸ trªn thÞ trêng Mü víi chuÈn mùc gi¸ thµnh cña nÒn kinh tÕ phi thÞ trêng hiÖn nay cña ViÖt Nam vµ so s¸nh víi møc gi¸ cña Ên §é (mét níc cã nÒn kinh tÕ vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn t¬ng ®¬ng víi ViÖt Nam); nh÷ng tÝnh to¸n vÒ gi¸ trÞ thùc cña s¶n phÈm (bao gåm c¸c chi phÝ ®Çu vµo nh tiÒn mua c¸ nguyªn liÖu, phÇn hao hôt, tiÒn níc, ®iÖn, c¸c nhiªn liÖu kh¸c, chi phÝ ®ãng gãi s¶n phÈm, nh©n c«ng vµ c¸c chi phÝ s¶n xuÊt kh¸c), gi¸ xuÊt khÈu vµ kho¶ng chªnh lÖch b¸n ph¸ gi¸ (íc tÝnh); chøng cí vµ lËp luËn cho quan ®iÓm r»ng: chÝnh c¸ tra, basa filª ®«ng l¹nh nhËp tõ ViÖt Nam ®· g©y tæn h¹i cho ngµnh s¶n xuÊt trong níc… KÌm theo c¸c tµi liÖu trªn lµ b¶n chøng thùc cña ®¹i diÖn Akin Gump, bµ Valerie A. Slater (víi t c¸ch luËt s bªn nguyªn ®¬n) vµ 5 cam kÕt viÕt tay cña Chñ tÞch, Phã chñ tÞch vµ c¸c thµnh viªn CFA nh»m chøng nhËn r»ng nh÷ng th«ng tin mµ hä ®a ra kiÖn lµ hoµn toµn kh«ng ngîc l¹i sù thËt.
(Thanh Thuû, Thanh H¶i, vnexpress.net ngµy 9/7/2002 )
2. Vô kiÖn c¸ basa ®ang cã chiÒu híng tèt cho ViÖt Nam
Ngµy 17/7/2002, ®¹i diÖn cña VASEP ®· lªn ®êng sang Mü tham dù cuéc ®iÒu trÇn ®Çu tiªn tríc Uû ban HiÖp th¬ng Quèc tÕ Mü (USITC) trong vô kiÖn b¸n ph¸ gi¸ c¸ basa do CFA khëi xíng (Phô lôc 2). Cuéc chiÕn c¸ da tr¬n bíc vµo giai ®o¹n c¨ng th¼ng nhÊt. Sau khi trë vÒ ViÖt Nam tõ phiªn ®iÒu trÇn, ®¹i diÖn VASEP rÊt l¹c quan cho r»ng vô kiÖn c¸ basa ®ang cã chiÒu híng tèt cho ViÖt Nam mÆc dï ®Õn 12/8/2002, USITC míi ®a ra kÕt luËn cuèi cïng. VÉn cßn qu¸ sím ®Ó nãi vÒ kÕt qu¶ cuèi cïng, nhng cã thÓ ®¸nh gi¸ lµ chóng ta ®· vît qua giai ®o¹n ®Çu thµnh c«ng, kÕt qu¶ tèt h¬n dù liÖu ban ®Çu. Th¸i ®é cña USITC còng kh¸ thuËn lîi, thiÖn chÝ. C¸c chuyªn gia luËt cña chóng ta ®· chØ ra ®îc nhng vi ph¹m vÒ luËt cña nguyªn ®¬n: CFA lµ c¸c chñ tr¹i nu«i nhng hä l¹i ®i kiÖn c¸ filª ®«ng l¹nh, mét s¶n phÈm cña c¸c nhµ chÕ biÕn. H¬n n÷a, s¶n phÈm bÞ kiÖn kh«ng râ rµng v× c¸ filª ®«ng l¹nh cã thÓ gåm c¶ c¸ r« phi, c¸ chÏm, s¶n phÈm tÈm bét…. NÕu nh vËy, sè ngêi cña nguyªn ®¬n cha ch¾c ®· ®ñ tû lÖ ®Ó ®øng ®¹i diÖn, vµ nÕu tÝnh ®ñ th× thÞ phÇn cña ViÖt Nam hÕt søc nhá. C¸c nhµ chÕ biÕn cña Mü th× cha ch¾c ®· bÞ ¶nh hëng, bëi gi¸ c¸ rÎ hä cã thÓ gi¶m chi phÝ ®Çu vµo. Ta còng chØ ra r»ng, dï chØ cã 14 doanh nghiÖp ViÖt Nam xuÊt khÈu c¸ sang Mü nhng cã tíi 53 ®¬n vÞ bÞ kiÖn. Giai ®o¹n ®Çu chØ lµ x¸c ®Þnh s¬ bé xem s¶n phÈm nhËp khÈu cã thùc sù g©y thiÖt h¹i vËt chÊt cho s¶n phÈm s¶n xuÊt trong níc Mü hay kh«ng, hoÆc cã kh¶ n¨ng g©y thiÖt h¹i hay kh«ng. Ngµy 12/8, USITC sÏ kÕt luËn. Trong trêng hîp xÊu nhÊt, kÕt luËn lµ "cã" th× vô viÖc ®îc chuyÓn sang Bé Th¬ng m¹i Mü ®iÒu tra, sau ®ã tr¶ vÒ cho USITC xem liÖu cã nh÷ng b»ng chøng hiÓn nhiªn cho thÊy viÖc g©y thiÖt h¹i hoÆc ®e do¹ g©y thiÖt h¹i kh«ng. Nhng cã g©y thiÖt h¹i vÉn cha cã nghÜa lµ b¸n ph¸ gi¸. SÏ cã ®iÒu tra vÒ ph¸ gi¸ sau ®ã. Vô kiÖn cã thÓ kÐo dµi 9 th¸ng ®Õn 1 n¨m. C¸c bang phÝa nam th× ñng hé CFA, nhng c¸c bang kh¸c th× cho r»ng ®©y lµ mét vô kiÖn v« lý. Tríc ®©y, CFA rªu rao r»ng: "C¸ ViÖt Nam gièng c¸ Mü nh con mÌo gièng con bß". Giê hä quay l¹i nãi r»ng con mÌo Êy ®ang g©y h¹i cho con bß. §ã lµ sù tr¸o trë trong lËp luËn mµ kh«ng ai, kÓ c¶ ngêi Mü ng c¶. Tuy nhiªn, CFA sÏ ®îc sù ñng hé cña chÝnh trêng c¸c bang phÝa nam v× ®ang ë giai ®o¹n tranh giµnh phiÕu bÇu. C¸c nhµ nhËp khÈu th× cho r»ng lý lÏ cña CFA kh«ng ®óng, bëi ®©y lµ hai nhãm c¸ kh¸c nhau, tiªu thô trªn thÞ trêng kh¸c nhau. Mét nhµ nhËp khÈu Mü ®¹i diÖn cho C«ng ty Maritime (bang Masachusette) cã truyÒn thèng bu«n b¸n c¸ tõ 4 ®êi nay, cho r»ng basa vµ catfish tiªu thô ë 2 khu vùc thÞ trêng kh¸c nhau, kh«ng ph¶i lµ s¶n phÈm thay thÕ nhau mµ chØ mang thªm sù lùa chän cho kh¸ch hµng. Catfish chñ yÕu tiªu thô ë c¸c bang miÒn nam níc Mü, thÞ trêng h¹n chÕ h¬n c¸ basa nhiÒu. ViÖc CFA chèng ph¸ mét lo¹i c¸ rÊt l¹, míi nhËp khÈu, thÞ phÇn nhá sÏ lµm ngêi tiªu dïng Mü t×m hiÓu xem lý do vµ hä sÏ biÕt c¸ basa ViÖt Nam lµ lo¹i c¸ ngon, rÎ. §ã lµ mÆt lîi. Nhng ViÖt Nam còng nh c¸c doanh nghiÖp Mü sÏ ph¶i tèn phÝ nhiÒu.
(Phóc Huy, B¸o Tuæi TrÎ, sè ra ngµy 23/7/2002)
3. Mü sÏ tiÕp tôc vô kiÖn b¸n ph¸ gi¸ c¸ basa
Ngµy 7/8/2002, Côc qu¶n lý trang tr¹i bang Mississippi, n¬i chiÕm tíi gÇn 45.000 ha nu«i catfish trong tæng sè 76.900 ha cña toµn níc Mü, ®· kªu gäi c¸c nhµ hµng, kh¸ch s¹n ë trong bang ®æi tªn gäi catfish trong thùc ®¬n. Tõ tríc tíi nay, hä quen dïng tªn catfish cho c¸c mãn ¨n ®îc chÕ biÕn tõ c¸ da tr¬n nhËp khÈu cña ViÖt Nam. V× vËy, Côc trëng David Waide ®Ò nghÞ, chuçi c¸c cöa hµng ¨n ë Mississippi nªn dïng tªn gèc (xuÊt xø) cña lo¹i c¸ nµy ®Ó ®Æt cho c¸c mãn ¨n.
Ngµy 8/8/2002, cuéc häp cña USITC võa kÕt thóc (lóc 1h giê ViÖt Nam) víi viÖc c¶ 5 thµnh viªn tham dù bá phiÕu ®Òu thèng nhÊt kÕt luËn: "Dùa trªn kÕt qu¶ ®iÒu tra s¬ bé, USITC thÊy ngµnh nu«i c¸ catfish cã thÓ cã nguy c¬ bÞ ®e do¹ bëi mÆt hµng c¸ da tr¬n filª ®«ng l¹nh nhËp khÈu tõ ViÖt Nam". KÕt qu¶ nµy sÏ ®îc USITC chÝnh thøc c«ng bè vµo ngµy 12/8/2002. TiÕp ®ã, vô kiÖn sÏ ®îc chuyÓn sang DOC ®Ó tiÕn hµnh ®iÒu tra, xem xÐt viÖc c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam cã thùc b¸n ph¸ gi¸ c¸ tra, basa t¹i thÞ trêng Mü hay kh«ng.
Tæng th ký VASEP, NguyÔn H÷u Dòng tá ý hoan nghªnh viÖc toµn bé 5 uû viªn USITC kh«ng x¸c ®Þnh r»ng nhËp khÈu c¸ tra vµ basa cña ViÖt Nam g©y thiÖt h¹i vËt chÊt cho ngµnh s¶n xuÊt c¸ nheo Mü. Tuy nhiªn, «ng Dòng rÊt lÊy lµm tiÕc lµ USITC ®· kh«ng quyÕt ®Þnh ®×nh chØ vô kiÖn, v× cho r»ng c¸ nhËp khÈu vÉn cã thÓ cã kh¶ n¨ng ®e do¹ g©y thiÖt h¹i cho ngµnh s¶n xuÊt nµy trong t¬ng lai.
Tr¶ lêi pháng vÊn h·ng tin AP ngay sau khi cã kÕt qu¶ cuéc bá phiÕu cña USITC, Phã chñ tÞch CFA - Hugh Warren nãi: "CFA ®· tr¶i qua bíc quan träng ®Çu tiªn cña vô kiÖn. Ngµnh nu«i c¸ nheo trong níc ®· ph¶i chÞu qu¸ nhiÒu thiÖt thßi. C¸i chóng t«i cÇn b©y giê lµ ph¶i kh«i phôc l¹i gi¸ b¸n s¶n phÈm". CFA ®ang t×m mäi c¸ch ®Ó chøng minh r»ng "lo¹i c¸ rÎ tiÒn" cña ViÖt Nam chiÕm tíi 20% thÞ phÇn c¸ da tr¬n filª ®«ng l¹nh ë Mü. Kho¶ng mét tuÇn sau khi USITC chÝnh thøc c«ng bè kÕt qu¶ nãi trªn (®Õn 19/8), DOC sÏ göi c©u hái ®iÒu tra tíi c¸c doanh nghiÖp chÕ biÕn vµ xuÊt khÈu c¸ basa, c¸ tra cña ViÖt Nam th«ng qua ®¹i diÖn ph¸p lý lµ C«ng ty luËt White & Case (Phô lôc 6). Sè lîng c¸c ®¬n vÞ ph¶i tham gia cuéc pháng vÊn ®iÒu tra nµy kh«ng ph¶i lµ 53 nh c¸c buéc tríc ®©y cña CFA mµ cã thÓ Ýt h¬n theo ®Ò nghÞ tõ phÝa ViÖt Nam (14 doanh nghiÖp). Thêi h¹n cuèi cïng mµ c¸c doanh nghiÖp ph¶i nép c©u tr¶ lêi sÏ do DOC Ên ®Þnh.
Trong c¸o buéc tríc ®©y, bªn CFA kh¨ng kh¨ng cho r»ng, c¸ da tr¬n filª ®«ng l¹nh cña ViÖt Nam lµ s¶n phÈm c¹nh tranh trùc tiÕp víi catfish. Nhng trong phiªn ®iÒu trÇn ngµy 19/7/2002, tríc nh÷ng lý lÏ cña bªn VASEP, USITC nhËn thÊy r»ng, ë Mü kh«ng cã s¶n phÈm nµo hoµn toµn gièng (c¹nh tranh trùc tiÕp) mµ chØ cã nh÷ng s¶n phÈm mang ®Æc trng vµ c«ng dông gÇn gièng (kh«ng c¹nh tranh trùc tiÕp) víi s¶n phÈm bÞ kiÖn. USUTC còng ®ång ý víi yªu cÇu cña VASEP cho r»ng, trong nhãm nh÷ng s¶n phÈm t¬ng tù víi c¸ da tr¬n filª ®«ng l¹nh nhËp khÈu tõ ViÖt Nam kh«ng chØ cã catfish filª mµ cßn cã mét sè s¶n phÈm kh¸c nh c¸ l¨n bét vµ tÈm xèt cña Mü. Theo giíi chuyªn m«n, viÖc USITC ®a thªm 2 s¶n phÈm lµ c¸ l¨n bét vµ tÈm xèt sÏ lµm cho néi hµm nhãm c¸c s¶n phÈm c¹nh tranh víi s¶n phÈm bÞ kiÖn lín h¬n. Tøc lµ, tû träng c¸c s¶n phÈm basa, tra filª ®«ng l¹nh nhËp tõ ViÖt Nam t¹i thÞ trêng Mü sÏ gi¶m xuèng. §iÒu nµy còng cã nghÜa nÕu c¸ ViÖt Nam ®e do¹ cho nÒn c«ng nghiÖp c¸ nheo Mü th× mèi ®e do¹ chØ ë møc thÊp.
Theo quan ®iÓm cña USITC, ngµnh c«ng nghiÖp néi ®Þa bao gåm nh÷ng nhµ s¶n xuÊt chÞu tr¸ch nhiÖm toµn bé hay mét phÇn chÝnh c¸c kh©u trong c¶ qu¸ tr×nh chÕ biÕn s¶n phÈm. Trªn c¬ së ®Þnh nghÜa nµy, cïng víi viÖc xem xÐt mèi quan hÖ gi÷a c¸c nhµ chÕ biÕn c¸ nheo víi c¸c chñ tr¹i nu«i c¸ Mü, USITC ®i ®Õn kÕt luËn: "Cã nh÷ng b»ng chøng cho thÊy c¸c chñ trang tr¹i ®ãng vai trß quan träng ®èi víi c¸c nhµ chÕ biÕn vµ ngîc l¹i. Tuy nhiªn, qu¸ tr×nh vËn hµnh cña ngµnh c«ng nghiÖp c¸ nheo Mü kh«ng bao gåm viÖc nu«i trång catfish. USITC kh«ng coi c¸c chñ trang tr¹i lµ thµnh viªn cña ngµnh c«ng nghiÖp nµy mµ chØ coi hä nh mét ®iÒu kiÖn quan träng khi xem xÐt n¨ng lùc c¹nh tranh". Nh vËy, viÖc USITC kh«ng coi c¸c chñ trang tr¹i c¸ Mü lµ thµnh viªn cña nÒn c«ng nghiÖp c¸ nheo néi ®Þa khiÕn 500 chñ n«ng tr¹i nµy bÞ lo¹i ra khái danh s¸ch nguyªn ®¬n. ChØ cßn c¸c nhµ chÕ biÕn catfish t¹i Mü (kho¶ng 8 doanh nghiÖp) ®îc phÐp theo tiÕp vô kiÖn.
Trong mét diÔn biÕn kh¸c, theo yªu cÇu cña DOC, c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam (trong ®ã cã 13 thµnh viªn cña VASEP) võa hoµn tÊt b¶n b¸o c¸o doanh sè xuÊt c¸ basa, tra sang Mü. Ngµy 23/8/2002, C«ng ty LuËt White & Case, víi t c¸ch luËt s bªn bÞ, sÏ trùc tiÕp nép c¸c b¸o c¸o nµy lªn DOC.
(Lu Quang, B¸o Lao §éng, sè ra ngµy 9/8/2002)
4. DOC ho·n thêi h¹n ra quyÕt ®Þnh s¬ bé vÒ vô kiÖn c¸ basa
Ngµy 27/8/2002, DOC tuyªn bè sÏ lïi thêi gian ra quyÕt ®Þnh s¬ bé vÒ vô kiÖn b¸n ph¸ gi¸ tra vµ basa ViÖt Nam cho ®Õn ngµy 24/01/2003, chËm 50 ngµy so víi lé tr×nh ban ®Çu. Theo c¸c chuyªn gia, nÕu DOC ®a ra møc thuÕ nhËp khÈu t¹m thêi nh»m chèng b¸n ph¸ gi¸ ®èi víi s¶n phÈm c¸ tra, basa filª ®«ng l¹nh nhËp khÈu tõ ViÖt Nam trong quyÕt ®Þnh s¬ bé, th× thêi gian håi tè cña møc thuÕ nµy sÏ ®îc ¸p dông vµo ngµy 26/10/2002 chø kh«ng ph¶i ngay tõ ®Çu th¸ng 9/2002 nh dù kiÕn. §©y lµ thuËn lîi cho mét sè doanh nghiÖp cã lîng hµng lín xuÊt sang thÞ trêng Mü (trong hai th¸ng 9 vµ 10/2002, sÏ cha bÞ ¸p thuÕ nhËp khÈu cao). Tuy nhiªn, theo ®¹i diÖn cña White & Case, viÖc DOC kÐo dµi thêi gian (lÏ ra kÕt thóc ®iÒu tra s¬ bé vµo ngµy 5/12/2002) sÏ g©y t©m lý mÖt mái v× ph¶i chê ®îi theo kiÖn cho phÝa ViÖt Nam. DOC sÏ tiÕn hµnh ®iÒu tra t×nh h×nh nu«i trång vµ chÕ biÕn c¸ tra, basa cña ta theo c¶ hai híng: ViÖt Nam lµ níc cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng vµ nÒn kinh tÕ phi thÞ trêng. NÕu DOC x¸c ®Þnh ViÖt Nam lµ níc cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng, b¶ng questionares sÏ gåm 4 nhãm c©u hái: A, B, C vµ D. Trong trêng hîp ngîc l¹i, b¶ng nµy chØ gåm 3 nhãm: A, C vµ D (kh«ng cã c¸c c©u hái nhãm B) (Phô lôc 6).
Ngµy 17/9/2002, DOC ®· göi c©u hái ®iÒu tra tíi 4 doanh nghiÖp chÕ biÕn vµ xuÊt khÈu c¸ basa cña ViÖt Nam, gåm Agifish (An Giang), Cataco (CÇn Th¬), Nam ViÖt (An Giang) vµ VÜnh Hoµn (§ång Th¸p). §©y lµ c¸c c©u hái nhãm A gåm c¶ hai d¹ng (kinh tÕ thÞ trêng vµ phi thÞ trêng). §oµn c«ng t¸c cña DOC sÏ trùc tiÕp híng dÉn c¸c doanh nghiÖp tr¶ lêi c©u hái theo ®óng yªu cÇu. (H¶i V©n, Thêi b¸o Kinh tÕ ViÖt Nam, sè ra ngµy 26/8/2002)
5. DOC c©n nh¾c x¸c ®Þnh c¬ chÕ nÒn kinh tÕ ViÖt Nam
Ngµy 14/8/2002, DOC ®· cã th ngá, ®Ò nghÞ mäi tæ chøc, c¸ nh©n kh¾p n¬i trªn thÕ giíi ®a ra ý kiÕn vÒ c¬ chÕ nÒn kinh tÕ ViÖt Nam. VÒ phÝa ViÖt Nam, sau khi cung cÊp ý kiÕn, cßn cã v¨n b¶n ph¶n biÖn nh»m bÎ g·y nh÷ng c¸o buéc cña CFA .
Ngµy 18/9/2002 lµ h¹n cuèi cïng DOC nhËn v¨n b¶n gi¶i tr×nh cña c¸c bªn liªn quan vÒ viÖc ViÖt Nam lµ níc cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng hay kh«ng. Trªn c¬ së ®ã, DOC sÏ tiÕn hµnh nh÷ng bíc tiÕp theo cña qu¸ tr×nh ®iÒu tra vô kiÖn b¸n ph¸ gi¸ c¸ basa. Phi¸ ViÖt Nam ®ang gÊp rót hoµn thµnh b¶n gi¶i tr×nh cña m×nh, dùa trªn c¸c tiªu chÝ mµ DOC ®a ra nh: kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi cña VND (sang c¸c ngo¹i tÖ kh¸c); møc l¬ng ®¹t ®îc trªn c¬ së tho¶ thuËn tù do gi÷a lao ®éng vµ giíi chñ; møc ®é mµ c¸c c«ng ty liªn doanh còng nh c¸c lo¹i h×nh kinh tÕ kh¸c ®îc ho¹t ®éng t¹i ViÖt Nam; møc ®é së h÷u vµ quyÒn kiÓm so¸t cña ChÝnh phñ ®èi víi c¸c ph¬ng tiÖn s¶n xuÊt; quyÒn h¹n kiÓm so¸t cña ChÝnh phñ ®èi víi viÖc ph©n phèi tµi nguyªn còng nh gi¸ c¶ vµ ®Çu ra cho c¸c doanh nghiÖp; vµ mét vµi yÕu tè cÇn thiÕt kh¸c… Trong ®¬n kiÖn tríc ®©y, CFA kh«ng chØ c¸o buéc ViÖt Nam b¸n ph¸ gi¸ c¸ tra, basa filª ®«ng l¹nh vµo thÞ trêng Mü mµ cßn lËp luËn r»ng, nÒn kinh tÕ ViÖt Nam kh«ng vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ trêng vµ ChÝnh phñ ViÖt Nam ®· hç trî c¸c doanh nghiÖp vµ n«ng d©n b¸n ph¸ gi¸.
Sau khi xem xÐt tÊt c¶ nh÷ng ý kiÕn thu thËp ®îc, DOC sÏ ®a ra ®¸nh gi¸ cña m×nh vÒ thùc tr¹ng nÒn kinh tÕ ViÖt Nam, lÊy ®ã lµm c¨n cø ®Ó ®iÒu tra t×nh h×nh s¶n xuÊt vµ chÕ biÕn c¸ da tr¬n, xÐt xem cã b¸n ph¸ gi¸ hay kh«ng. (Song Linh, vnexpress.net, ngµy 5/9/2002)
6. §¹i diÖn DOC sang ViÖt Nam
Ngµy 30/9/2002, Phã trî lý Bé trëng Th¬ng m¹i Mü (DOC) Joseph A.Spetrini cïng 4 chuyªn viªn kh¸c ®· ®Õn ViÖt Nam trong khu«n khæ cuéc ®iÒu tra vô kiÖn c¸ basa. Môc ®Ých chÝnh cña ®oµn do phÝa Mü ®a ra lµ nh»m híng dÉn c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam tr¶ lêi ®óng c¸c b¶n c©u hái ®iÒu tra cña DOC. Sau khi lµm viÖc víi §¹i sø qu¸n Mü t¹i Hµ Néi, ngµy 2/10 ®oµn ®· lµm viÖc víi Bé Thuû s¶n vµ Bé Th¬ng m¹i ViÖt Nam. Ngµy 3/10, ®oµn gÆp Ban l·nh ®¹o VASEP t¹i Tp. Hå ChÝ Minh, vµ ngµy 4/10 ®oµn ®· híng dÉn 4 doanh nghiÖp lín chÕ biÕn vµ xuÊt khÈu c¸ tra, c¸ ba sa cña ViÖt Nam lµ AGIFISH, Nam ViÖt (An Giang), Cataco (CÇn Th¬) vµ VÜnh Hoµn (§ång Th¸p) tr¶ lêi c©u hái ®iÒu tra cña DOC.
(Ngäc Thuû, T¹p chÝ Th¬ng m¹i Thuû s¶n, sè th¸ng 10/2002)
7. ViÖt Nam lµ níc cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng
§ã lµ kh¼ng ®Þnh cña c¸c tæ chøc quèc tÕ, doanh nghiÖp níc ngoµi ®ang ho¹t ®éng t¹i ViÖt Nam, trong v¨n b¶n nªu nhËn ®Þnh vÒ c¬ chÕ nÒn kinh tÕ cña ViÖt Nam, võa ®îc göi sang Washington ngµy 14/10/2002. Theo th«ng lÖ, DOC sÏ c¨n cø vµo nh÷ng ý kiÕn trªn ®Ó ®a ra quyÕt ®Þnh cuèi cïng, dù kiÕn sÏ vµo th¸ng 3/2003.
§Õn nay, cã 14 v¨n b¶n phóc ®¸p ®· göi vÒ DOC. Ngoµi phÇn gi¶i tr×nh phÝa ViÖt Nam vµ phÇn ph¶n b¸c cña CFA (th«ng qua ®¹i diÖn ph¸p lý lµ Akin Gump) lµ th cña VASEP, Phßng Th¬ng m¹i vµ C«ng nghiÖp ViÖt Nam (VCCI), phñ nhËn c¸o buéc nÒn kinh tÕ ViÖt Nam lµ phi thÞ trêng. 11 l¸ th ngá cña c¸c tæ chøc quèc tÕ, c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t nøoc ngoµi ®ang ho¹t ®éng t¹i ViÖt Nam nh: Héi ®ång Th¬ng m¹i ASEAN–Mü, Héi ®ång Th¬ng m¹i ViÖt–Mü, Phßng Th¬ng m¹i Mü t¹i ViÖt Nam, TËp ®oµn bo¶ hiÓm Citigtoup (Mü), C«ng ty quèc tÕ Chinfon (§µi Loan), TËp ®oµn s¶n xuÊt thøc ¨n gia sóc Cargill (Mü), C«ng ty American Standard ViÖt Nam vµ TËp ®oµn B¶o hiÓm Mü New York Life International, c¸c quan chøc cña IMF vµ WB. TÊt c¶ nh÷g l¸ th nµy ®Òu kh¼ng ®Þnh ViÖt Nam lµ níc cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng hoÆc ®ang vËn hµnh theo híng thÞ trêng. §ång thêi, ®Ò nghÞ DOC x¸c ®Þnh quy chÕ nÒn kinh tÕ thÞ trêng cho ViÖt Nam. Toµn bé 14 v¨n b¶n phóc ®¸p trªn ®ang ®îc ®¨ng t¶i c«ng khai trªn trang web cña DOC. B¹n ®äc quan t©m cã thÓ down load nh÷ng tµi liÖu nµy ®Ó biÕt thªm chi tiÕ .
(Song Linh, vnexpress.net, ngµy 15/10/2002)
8. Vô kiÖn c¸ basa tiÕn triÓn bÊt lîi cho ViÖt Nam
Ngµy 10/11/2002, Phßng chÝnh s¸ch cña DOC võa kiÕn nghÞ coi nÒn kinh tÕ ViÖt Nam lµ phi thÞ trêng. Trong trêng hîp DOC chÊp thuËn ®Ò nghÞ nµy, c¸ch tÝnh biªn ph¸ gi¸ ®èi víi c¸c s¶n phÈm c¸ basa philª ®«ng l¹nh cña ViÖt Nam sÏ ®îc c¨n cø vµo gi¸ thµnh ë mét níc thø 3 nhng DOC vÉn cha cã ý kiÕn chÝnh thøc vÒ ®Ò nghÞ cña Phßng ChÝnh s¸ch. Bªn CFA ®Ò nghÞ chän Ên §é lµ níc thø ba ®Ó ¸p dông møc chi phÝ tÝnh biªn ph¸ gi¸, trong trêng hîp DOC chÊp thuËn ®Ò nghÞ trªn. §¹i diÖn C«ng ty LuËt White & Case cho biÕt, nÕu bÞ coi lµ t c¸ch kinh tÕ phi thÞ trêng, ViÖt Nam còng sÏ chän Ên §é bëi ®©y lµ níc cã nÒn kinh tÕ t¬ng tù víi chóng ta, còng nu«i trång c¸ basa vµ cã møc gi¸ t¬ng ®èi thÊp so víi c¸c níc kh¸c.
HiÖn t¹i, 5 doanh nghiÖp chÕ biÕn vµ xuÊt khÈu c¸ basa ViÖt Nam ®ang gÊp rót hoµn tÊt phÇn tr¶ lêi c©u hái ®iÒu tra ®Ó cã thÓ göi sang DOC tríc 31/12/2002. Theo kÕ ho¹ch, ®Õn 24/1/2003, DOC sÏ chÝnh thøc quy ®Þnh møc thuÕ chèng b¸n ph¸ gi¸ ®èi víi c¸c s¶n phÈm c¸ tra, basa philª ®«ng l¹nh cña ViÖt Nam xuÊt sang thÞ trêng Mü.
(Song Linh, vnexpress.net, ngµy 12/112002)
9. CFA ®a thªm luËn ®iÓm chèng l¹i c¸ basa ViÖt Nam
Ngµy 28/11/2002, CFA võa nép ®¬n lªn DOC cho r»ng, ®· xuÊt hiÖn "t×nh tr¹ng khÈn cÊp" trong vô kiÖn c¸ basa. Nh÷ng luËn ®iÓm c¬ b¶n ®ã lµ:
(1) C¸c nhµ xuÊt khÈu ViÖt Nam biÕt c¸ basa filª ®· bÞ b¸n ph¸ gi¸;
(2) C¸c nhµ xuÊt khÈu cã th«ng tin vÒ viÖc ¸p thuÕ chèng ph¸ gi¸ ®èi víi c«ng ty m×nh ë møc 25% hoÆc cao h¬n n÷a trong giai ®o¹n ®iÒu tra ban ®Çu cña DOC (kÕt thóc vµo ngµy 24/1/2003);
(3) C¸c nhµ xuÊt khÈu ViÖt Nam ®· t¨ng sè lîng hµng sang Mü sau khi CFA nép ®¬n yªu cÇu ®iÒu tra chèng ph¸ gi¸ (ngµy 28/6/2002);
(4) TÝnh tõ ngµy 28/6/2002, sè lîng hµng xuÊt khÈu sang Mü t¨ng ë møc 15% hoÆc cao h¬n n÷a so víi thêi gian tríc ngµy nép ®¬n yªu cÇu ®iÒu tra chèng ph¸ gi¸;
(5) CÇn ¸p dông håi tè thuÕ chèng ph¸ gi¸ ®Ó ®¶m b¶o hiÖu qu¶ cña thuÕ chãng ph¸ gi¸ sÏ ®îc ban hµnh vµo ngµy24/1/2003.
§iÒu nµy cã nghÜa lµ, thuÕ chèng ph¸ gi¸ cã thÓ ®îc ¸p dông ®èi víi c¸c chuyÕn hµng nhËp khÈu vµo Mü kÓ tõ ngµy 26/10/2002 trë l¹i ®©y, nÕu nh DOC vµ Uû ban HiÖp th¬ng Quèc tÕ (USITC) quyÕt ®Þnh lµ "trêng hîp khÈn cÊp" tån t¹i.
Quy ®Þnh vÒ "t×nh tr¹ng khÈn cÊp" theo LuËt Chèng ph¸ gi¸ cña Mü lµ nh»m ®Ò phßng c¸c nhµ xuÊt khÈu t¨ng lîng hµng xuÊt tríc khi DOC ¸p dông thuÕ chèng ph¸ gi¸. Tuy nhiªn, DOC chØ quyÕt ®Þnh cã xuÊt hiÖn t×nh tr¹ng nµy khi cã hai ®iÒu kiÖn:
(1) Mét c«ng ty ®· tõng b¸n ph¸ gi¸ mÆt hµng bÞ ®iÒu tra t¹i Mü hoÆc t¹i níc kh¸c; nhµ nhËp khÈu ®· biÕt hoÆc ®¸ng lÏ ph¶i biÕt r»ng mÆt hµng bÞ ®iÒu tra ®· b¸n ph¸ gi¸,
(2) MÆt hµng bÞ ®iÒu tra ®· ®îc nhËp khÈu å ¹t trong thêi gian t¬ng ®èi ng¾n.
Trong vô kiÖn c¸ basa nµy, tÊt c¶ c¸c nhµ xuÊt khÈu ®Òu xuÊt hµng cho c¸c c«ng ty kh«ng liªn kÕt. Do vËy, nÕu DOC kh¼ng ®Þnh lµ "trêng hîp khÈn cÊp" cã tån t¹i, th× thuÕ suÊt sÏ lµ 25%. §Ó x¸c ®Þnh lîng hµng xuÊt khÈu sang cã ph¶i lµ å ¹t trong "mét kho¶ng thêi gian t¬ng ®èi ng¾n" hay kh«ng, DOC sÏ so s¸nh lîng hµng ®îc xuÊt sang Mü sau khi khëi sù ®iÒu tra víi lîng hµng xuÊt khÈu trong kho¶ng thêi gian ngay tríc khi tiÕn hµnh ®iÒu tra xem møc chªnh lÖch cã tíi 15% hay kh«ng.
Ngoµi ra, ®Ó x¸c ®Þnh "trêng hîp khÈn cÊp", cÇn ph¶i cã quyÕt ®Þnh cña c¶ DOC vµ USITC vµ bªn nguyªn cßn ph¶i chøng minh "cã thiÖt h¹i ®¸ng kÓ" vµo thêi ®iÓm hiÖn nay, USITC míi cã quyÕt ®Þnh lµ cã xuÊt hiÖn t×nh tr¹ng khÈn cÊp. Trong vô kiÖn nµy, quyÕt ®Þnh s¬ bé cña USITC chØ lµ "cã nguy c¬ g©y thiÖt h¹i nghiªm träng" chø kh«ng ph¶i lµ "cã thiÖt h¹i ®¸ng kÓ vµo thêi ®iÓm hiÖn t¹i". V× thÕ, kh¶ n¨ng USITC ra quyÕt ®Þnh thõa nhËn sù tån t¹i cña c¸i gäi lµ "trêng hîp khÈn cÊp" lµ rÊt thÊp. C¸o buéc cña CFA lµm cho qu¸ tr×nh ®iÒu tra thªm phøc t¹p. V× nã ®ßi hái c¸c nhµ xuÊt khÈu ph¶i cung cÊp th«ng tin bæ sung vµ c¸c nhµ nhËp khÈu ph¶i gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò ph¸t sinh trong vô kiÖn nµy. Trêng hîp xÊu nhÊt, ph¶i chÞu thuÕ chèng ph¸ gi¸ ®èi víi c¸c l« hµng nhËp khÈu vµo Mü sau ngµy 26/10/2002, sÏ ¶nh hëng nghiªm träng ®Õn viÖc xuÊt khÈu c¸ filª cña ViÖt Nam vµo Mü.
10. VASEP chän Bangladesh lµm níc thø ba cho vô kiÖn c¸ basa
Ngµy 11/12/2002, VASEP võa chÝnh thøc ®Ò nghÞ DOC dïng Bangladesh lµm níc thay thÕ ®Ó tÝnh chi phÝ s¶n xuÊt trong vô kiÖn chèng b¸n ph¸ gi¸ c¸ basa vµ c¸ tra. QuyÕt ®Þnh nµy ®îc ®a ra sau chuyÕn kh¶o s¸t Ên §é vµ Bangladesh cña VASEP. Theo «ng NguyÔn H÷u Dòng, Tæng th ký VASEP, Bangladesh lµ thÝch hîp nhÊt ®Ó sö dông lµm níc thay thÕ bëi hä cã møc thu nhËp quèc d©n tÝnh theo ®Çu ngêi gÇn víi ViÖt Nam nhÊt (380 USD/ngêi). C¶ Bangladesh vµ ViÖt Nam ®Òu lµ nh÷ng níc n»m ë ch©u thæ cña nhiÒu hÖ thèng s«ng lín, lµ ®iÒu kiÖn tèt ®Ó nu«i c¸ níc ngät. DOC ®· ®a ra 5 níc ®Ó ViÖt Nam tham kh¶o bao gåm Bangladesh, Ên §é, Guinea, Kenya vµ Pakistan. Ban ®Çu, VASEP dù ®Þnh chän Ên §é, nhng sau chuyÕn lµm viÖc t¹i Bangladesh tuÇn tríc, VASEP thÊy níc nµy cã nhiÒu yÕu tè t¬ng ®ång víi ViÖt Nam h¬n. Bangladesh cã gièng c¸ pangasius rÊt gièng c¸ basa vµ ®iÒu kiÖn nu«i trång t¬ng tù nh ë ViÖt Nam, trong khi Ên §é chØ cã duy nhÊt mét lo¹i c¸ mang mét sè ®Æc ®iÓm h¬i gièng c¸ basa (Phô lôc 7). Do ®ã, gi¸ thµnh, chi phÝ s¶n xuÊt, xuÊt khÈu cña ngµnh c¸ Bangladesh s¸t víi thùc tÕ cña ViÖt Nam h¬n.
(Song Linh, vnexpress.net, ngµy 12/12/2002)
11. DOC ¸p thuÕ b¸n ph¸ gi¸ c¸ basa ViÖt Nam
R¹ng s¸ng 28/1/2003 (giê ViÖt Nam), DOC ®a ra ph¸n quyÕt bÊt lîi cho ngµnh c¸ da tr¬n níc ta víi tuyªn bè “c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam xuÊt khÈu hµng sang Mü b¸n ph¸ gi¸”. QuyÕt ®Þnh nµy ®ång nghÜa víi viÖc møc thuÕ nhËp khÈu c¸ basa vµo Mü sÏ ë møc 37,94 – 63,88%. ViÖt Nam sÏ tiÕp tôc theo vô kiÖn b¸n ph¸ gi¸ c¸ basa, ®ã lµ quyÕt ®Þnh cña VASEP ®a ra nh»m b¶o vÖ quyÒn lîi chÝnh ®¸ng vµ hîp ph¸p cña nh÷ng ngêi s¶n xuÊt c¸ basa ViÖt Nam tríc ph¸n quyÕt ¸p thuÕ b¸n ph¸ gi¸ c¸ basa cña DOC.
VASEP kh¼ng ®Þnh, DOC ®· kh«ng sö dông ph¬ng ph¸p tÝnh toµn bé c¸c yÕu tè cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt khÐp kÝn (tõ s¶n xuÊt c¸ gièng, nu«i th¬ng phÈm ®Õn chÕ biÕn xuÊt khÈu) ®óng nh c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ®ang thùc hiÖn. DOC còng cè t×nh bá qua lîi thÕ c¹nh tranh cña n«ng d©n ViÖt Nam trong c«ng nghÖ nu«i c¸ mËt ®é cao víi gi¸ h¹; kh«ng c«ng b»ng trong viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt c¸ filª cña c¸c nhµ xuÊt khÈu ViÖt Nam khi cè t×nh kh«ng sö dông c¸c sè liÖu vÒ gi¸ nguyªn liÖu cña loµi Pangasius s¶n xuÊt t¹i Bangladesh do VASEP cung cÊp mµ sö dông sè liÖu kh¸c víi gi¸ cao gÊp ®«i.
Theo Thø trëng Bé Th¬ng m¹i L¬ng V¨n T, quyÕt ®Þnh trªn mét lÇn n÷a cho thÊy viÖc ®iÒu tra cña DOC chØ nh»m môc ®Ých b¶o hé cho nÒn s¶n xuÊt c¸ da tr¬n cña Mü. §iÒu nµy hoµn toµn ®i ngîc l¹i tinh thÇn cña HiÖp ®Þnh Th¬ng m¹i ViÖt–Mü vµ kh«ng phï hîp víi tuyªn bè cña Tæng thèng G.W.Bush t¹i Héi nghÞ cÊp cao APEC–10 võa qua lµ híng tíi mét hµng rµo thuÕ quan ë møc 0-5% vµo n¨m 2015.
Bé Th¬ng m¹i ViÖt Nam kh¼ng ®Þnh, ViÖt Nam kh«ng b¸n ph¸ gi¸ c¸ tra vµ basa filª ®«ng l¹nh vµo thÞ trêng Mü vµ yªu cÇu DOC xem xÐt l¹i quuyÕt ®Þnh s¬ bé cña m×nh trªn c¬ së ph©n tÝch cÈn thËn vµ chÝnh x¸c c¸c th«ng tin ®Ó ®a ra c¸c quyÕt ®Þnh cuèi cïng mét c¸ch kh¸ch quan, c«ng b»ng víi tinh thÇn x©y dùng, nh»m ph¸t triÓn mèi quan hÖ th¬ng m¹i ViÖt-Mü.
ChiÒu 28/1/2003, §¹i sø qu¸n Mü t¹i Hµ néi ®· cã cuéc häp nghÞ bµn trßn th¶o luËn vÒ ph¸n quyÕt cña DOC. Mét quan chøc cho biÕt, ®©y míi chØ lµ kÕt qu¶ s¬ bé cña vô kiÖn.Tíi ®©y, phÝa Mü sÏ cö mét ph¸i ®oµn sang ViÖt Nam ®Ó tiÕp tôc kh¶o s¸t t×nh h×nh nu«i trång vµ chÕ biÕn c¸ basa. §oµn sÏ t×m hiÓu qu¸ tr×nh s¶n xuÊt khÐp kÝn cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ®Ó ¸p dông ph¬ng ph¸p tÝnh toµn bé. §Ò cËp ®Õn c¸c bíc tiÕp theo,VASEP cho biÕt sÏ tÝch cùc hîp t¸c víi DOC ®Ó gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò cßn l¹i. DOC biÕt rÊt râ, khi ¸p dông ph¬ng ph¸p tÝnh toµn bé qu¸ tr×nh s¶n xuÊt tõ con gièng ®Õn xuÊt khÈu, biªn ®é chèng ph¸ gi¸ cña tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp thanh viªn VASEP sÏ lµ 0%.
(Phong Lan, vnexpress.net, ngµy 28/1/2003)
12. DOC söa møc thuÕ ph¸ gi¸ ®èi víi c¸ basa ViÖt Nam
Ngµy 1/3/2003, DOC võa quyÕt ®Þnh söa l¹i møc thuÕ ph¸ gi¸ ¸p dông cho c¸c doanh nghiÖp chÕ biÕ._.ta cã g× cha phï hîp ®Ó ®iÒu chØnh cho phï hîp.
Chóng ta cø nghÜ kinh tÕ thÞ trêng lµ tù do hoµn toµn, m¹nh ai nÊy lµm, kh«ng ph¶i nh vËy. Nh trong nghÒ nu«i c¸c ba tra, c¸c basa võa qua, n¨ng lùc xuÊt khÈu cña An Giang chØ ®îc 60.000 tÊn c¸ thµnh phÈm, nhng ngêi nu«i ®ang cã trong tay kho¶ng 110.000 tÊn vµ ®a phÇn ®øng ngoµi c©u l¹c bé, c¸c héi ®oµn chÕ biÕn xuÊt khÈu lµ nh÷ng n¬i lu«n g¾n víi thÞ trêng. Hai n¨m tríc ®©y, VASEP ®Ò nghÞ thèng nhÊt gi¸ b¸n, gi¸ mua mµ c¸c doanh nghiÖp chØ õ mµ kh«ng thùc hiÖn. VASEP th× kh«ng thÓ Ðp doanh nghiÖp ®îc, v× chØ lµ tæ chøc tù nguyÖn. Võa qua, c¸c doanh nghiÖp ®· thèng nhÊt theo VASEP trong quyÕt ®Þnh gi¸ sµn c¸ tra thÞt tr¾ng lµ 9.500 ®ång/kg, chuyÖn nµy tríc ®©y cha tõng cã. Kinh nghiÖm häc ®îc tõ c¸c níc cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng hoµn toµn tù do lµ ho¹t ®éng n«ng, l©m, ng nghiÖp ph¶i cã tæ chøc, ®ã lµ c¸c hiÖp héi nghÒ nghiÖp vµ ph¶i cïng nhau lo sao cho s¶n phÈm cã nh·n hiÖu, cã tiªu chuÈn quèc tÕ; cïng nhau duy tr× ®Ó ph¸t triÓn c¸i nghÒ c¸ bÌ truyÒn thèng rÊt quý cña ViÖt Nam. VASEP ®ang tÝnh më mÆt hµng kh¸c tõ c¸ tra, c¸ basa vµo Mü ngoµi mÆt hµng philª ®«ng l¹nh mµ kh«ng chÞu thuÕ vµ kiÖn tông. Ngoµi ra, VASEP còng tÝnh chuyÖn më réng thÞ trêng néi ®Þa. Nhng c¸i nµy ph¶i cã cè g¾ng tõ hai phÝa. Nhµ níc hç trî nhng doanh nghiÖp ph¶i tæ chøc cho giái, nhÊt lµ m¹ng líi tiªu thô. VÝ dô, Agifish míi chØ cã 1, 2 cöa hµng ë néi thÞ thµnh phè Long Xuyªn hoÆc ë thµnh phè Hå ChÝ Minh, Hµ Néi th× lµm sao ®¸p øng ®óng nhu cÇu ngêi tiªu dïng ven ®«, n«ng th«n? Vµ c¸c doanh nghiÖp còng cÇn ph¶i híng dÉn sö dông vµ thiÕt kÕ mÉu m· phï hîp. VÝ dô ngêi tiªu dïng trung lu th× cã tñ l¹nh gi÷ hµng nhng ngêi b×nh d©n th× chØ muèn mua mét miÕng c¸ tra, c¸ basa ¨n trong mét b÷a, doanh nghiÖp còng ph¶i cã. Cuèi cïng lµ ph¶i ®Çu t cho qu¶ng c¸o, qu¶ng b¸ th¬ng hiÖu chø chØ kªu gäi ngêi ViÖt Nam yªu níc nªn dïng c¸ basa, c¸ tra th× ai mµ dïng cho?
Sù kh¸c biÖt vÒ tËp qu¸n kinh doanh vµ thãi quen th¬ng m¹i gi÷a Mü vµ ViÖt Nam còng lµ mét vÊn ®Ò c¸c doanh nghiÖp cÇn ph¶i t×m hiÓu cho thËt kÜ. Thùc tÕ cho thÊy c¸c doanh nh©n Mü nãi riªng vµ ngêi Mü nãi chung cã xu híng gi¶i quyÕt mäi chuyÖn b»ng kiÖn tông, dï cho c¸c tranh chÊp ®ã ph¸t sinh trong c¸c t×nh huèng kinh tÕ hay x· héi. Thãi quen, hay tËp qu¸n nµy cã tõ l©u vµ ®· ®îc ®a vµo ph¸p luËt cña Mü (mét trêng hîp cô thÓ lµ §¹o luËt bu«n b¸n 1974). Thãi quen kiÖn tông nhiÒu n¨m ®· ngÊm s©u vµo m¸u c¸c doanh nh©n Mü vµ t¹o ra c¸c kÕt qu¶:
- Hä tÝch luü ®îc nhiÒu kinh nghiÖm trong c¸c vô kiÖn,
- Hä s½n sµng theo kiÖn ngay c¶ khi kh«ng thÓ th¾ng kiÖn nÕu hä c¶m thÊy kiÖn tông lµm cho ®èi thñ gÆp khã kh¨n,
- C¸c giÊy tê hîp ®ång ®Òu ®îc c¸c luËt s xem xÐt tríc ®Ó ®¶m b¶o nÕu ph¶i ra toµ hä vÉn cã phÇn th¾ng.
Mét thÝ dô lµ vô kiÖn c¸ tra, c¸ basa. Qua con m¾t cña chóng ta vµ cña mét sè Ýt nh÷ng nhµ kinh doanh ch©n chÝnh Mü (Phô lôc 9), thiÖt h¹i cña c¸c chñ tr¹i nu«i c¸ ngêi Mü kh«ng cã liªn quan trùc tiÕp tíi c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam. Tuy nhiªn, ngêi Mü c¶m thÊy cÇn ph¶i ng¨n chÆn c¸ ViÖt Nam nhËp khÈu. Dï chóng ta kh«ng ph¶i lµ “thñ ph¹m” nhng nÕu hä thÊy c«ng viÖc kiÖn tông sÏ c¶n trë qu¸ tr×nh nhËp khÈu cña c¸ da tr¬n ViÖt Nam vµo Mü th× hä s½n sµng theo kiÖn. Vµ ViÖt Nam bÞ coi lµ mét tay ch¬i míi trªn ®Êt Mü, cha hiÓu l¾m vÒ phong c¸ch “luËt ch¬i” Mü nªn hä l¹i cµng tù tin ®Ó tiÕn hµnh kiÖn. ChuyÖn kiÖn c¸o nh thÕ nµy víi ngêi Mü lµ chuyÖn b×nh thêng. Trong ®êi sèng hµng ngµy, ngay c¶ khi mét ngêi bÞ vÊp ng· tríc cæng ngêi kh¸c th× ngêi ®ã vÉn ®i kiÖn ®îc nh thêng. ThËm chÝ nÕu b¸c sÜ ch÷a bÖnh hoÆc nhµ thê cho ngêi lang thang ngñ nhê “lµm phóc” mµ cã chuyÖn g× ®ã x¶y ra th× hä ( b¸c sÜ, nhµ thê) vÉn cã thÓ bÞ ra toµ nh ch¬i. Mét vµi bang ph¶i cã luËt “Ngêi lµm phóc” cÊm kiÖn b¸c sÜ v× nh÷ng chuyÖn nh vËy. Thùc ra nh÷ng ®iÒu ®ã chØ nãi râ mét ®iÒu lµ mçi nÒn v¨n ho¸ cã nh÷ng ®Æc trng riªng cÇn ®îc t×m hiÓu râ ®Ó dÔ bÒ c xö. ThÝch kiÖn tông lµ thãi quen cña ngêi Mü. Kh«ng gièng nh vËy, ngêi ViÖt Nam thÝch gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp, bÊt hoµ theo lèi “dÜ hoµ vi quý”, nÝn nhÞn “mét ®iÒu nhÞn chÝn ®iÒu lµnh”. C¸ch nµy tuy cã nh÷ng lîi ®iÓm cña riªng nã nhng l¹i t¹o ra mét kÕt qu¶ lµ ngêi ViÖt Nam thiÕu kinh nghiÖm kiÖn tông. Khi tiÕn vµo ®Êu trêng quèc tÕ, c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam võa thiÕu kinh nghiÖm võa kh«ng th«ng hiÓu luËt ph¸p níc ngoµi. NhiÒu trêng hîp thËm chÝ cßn kh«ng th«ng th¹o ngo¹i ng÷ ®Ó ®èi øng ngang ngöa trong c¸c vô kiÖn quèc tÕ. §iÒu nµy chÝnh c¸c chuyªn gia níc ngoµi còng nãi th¼ng víi chóng ta nh vËy. Mµ c¸c vô kiÖn tông t¬ng tù nh vô c¸ tra, c¸ basa nµy trong t¬ng lai sÏ cßn nhiÒu h¬n n÷a khi mµ ViÖt Nam t¨ng cêng xuÊt khÈu c¸c mÆt hµng cña m×nh vµ nhËp khÈu c¸c mÆt hµng níc ngoµi trong khu«n khæ ASEAN, AFTA, WTO, HiÖp §Þnh Th¬ng M¹i ViÖt-Mü... Sù kh¸c biÖt vÒ v¨n ho¸ lµ mét nh©n tè cÇn ®Æc biÖt chó ý ®Õn khi c¸c s¶n phÈm ViÖt Nam th©m nhËp vµo c¸c thÞ trêng níc ngoµi.
Mét yÕu tè quan träng kh«ng kÐm kh¸c, ®ã lµ chóng ta cÇn ph¶i ®¨ng kÝ b¶o hé th¬ng hiÖu ë níc ngoµi. NÕu chóng ta kh«ng lµm nh vËy th× sÏ ph¶i chÞu rÊt nhiÒu thiÖt thßi trong kinh doanh. Tõ tríc tíi nay, viÖc ®¨ng ký b¶o hé th¬ng hiÖu t¹i níc ngoµi vÉn lµ mét viÖc v« cïng quan träng kh«ng lo¹i trõ ®èi víi bÊt k× mét c«ng ty nµo. C¸c c«ng ty níc ngoµi cßn coi ®ã lµ viÖc lµm ®Çu tiªn, cã tÝnh chÊt sèng cßn ®èi víi hä. Hä sÏ v« cïng dÌ dÆt khi bá tiÒn ®Çu t vµo mét quèc gia khi mµ viÖc b¶o hé th¬ng hiÖu ®éc quyÒn t¹i ®ã tá ra kÐm hiÖu qu¶. §iÒu ®ã còng gi¶i thÝch t¹i sao ViÖt Nam l¹i Ýt thu hót ®îc vèn ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi h¬n mét sè níc kh¸c trong cïng khu vùc ASEAN. Th¬ng hiÖu ®îc b¶o hé tèt sÏ ®em l¹i hiÖu qu¶ cao trong kinh doanh. Th¬ng hiÖu lµ bé mÆt, lµ tr¸i tim cña doanh nghiÖp. Th¬ng hiÖu cßn lµ doanh nghiÖp cßn, th¬ng hiÖu mÊt lµ doanh nghiÖp coi nh ®· ph¸ s¶n. Tõ tríc tíi nay, viÖc ®iÒu tra b¶o hé th¬ng hiÖu lu«n lu«n lµ mét c«ng viÖc hµng ®Çu cña c¸c doanh nghiÖp t¹i c¸c quèc gia ph¸t triÓn. Nã v« cïng tèn kÐm tiÒn b¹c, c«ng søc vµ thêi gian nhng ®«i khi kÕt qu¶ l¹i kh«ng kh¶ quan ®îc nh ý muèn. Vµ c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam còng kh«ng thÓ n»m ngoµi quy luËt ®ã nÕu muèn ph¸t triÓn tèt t¹i c¸c thÞ trêng quèc tÕ. Bªn níc ngoµi cã thÓ tr¾ng trîn sö dông th¬ng hiÖu cña chóng ta vµo c¸c môc ®Ých kinh doanh cña hä ®Ó kiÕm lîi nhuËn mµ kh«ng tr¶ cho chóng ta mét chót hoa hång nµo c¶ ; vµ khi cã trôc trÆc xÈy ra, chóng ta sÏ bÞ l·nh ®ñ, cã thÓ bÞ kiÖn tríc toµ. Mét thÝ dô ®iÓn h×nh lµ vô nh·n hiÖu thuèc l¸ VINATABA cña ViÖt Nam ®· bÞ x©m ph¹m th¬ng hiÖu ë níc ngoµi n¨m 2001, vµ chóng ta ®· ph¶i rÊt vÊt v¶ ®Ó gi¶i quyÕt nhng kÕt qu¶ sau ®ã còng kh«ng ®îc nh mong muèn.
1.3 C«ng viÖc cña c¸c hé n«ng d©n trùc tiÕp nu«i c¸
C¸c hé n«ng d©n cÇn ph¶i tÝch cùc häc hái c¸c kü n¨ng, kü thuËt nh©n gièng, chän gièng th¶, kü thuËt nu«i, ch¨m sãc, phßng trõ dÞch bÖnh, b¶o vÖ m«i trêng, nguån lîi, h¹ch to¸n kinh doanh lç l·i, c«ng t¸c thÞ trêng. Tõ ®ã, n«ng d©n cã thÓ tiÕp cËn tèt h¬n víi th«ng tin vµ cã thÓ ®a ra quyÕt ®Þnh ®óng ®¾n khi ®Çu t, s¶n xuÊt theo quy ho¹ch, kÕ ho¹ch vµ kh«ng bÞ ®éng víi biÕn ®éng cña thÞ trêng. Tæ chøc héi nghÒ nghiÖp (Héi NghÒ c¸ ViÖt Nam vµ VASEP) cÇn phèi hîp chÆt chÏ tæ chøc viÖc hç trî vµ gióp ®ì héi viªn vµ n«ng d©n, nhÊt lµ n«ng d©n nghÌo. C¸c hç trî cã thÓ bao gåm vèn, c«ng nghÖ, ®µo t¹o, huÊn luyÖn vµ c¸c nguèn th«ng tin vÒ thÞ trêng, gi¸ c¶. Th«ng qua ®ã, cñng cè vµ ph¸t triÓn tæ chøc héi vµ héi viªn.
2. Nh÷ng ho¹t ®éng chóng ta cÇn lµm ngay ®Ó h¹n chÕ thiÖt h¹i tõ vô kiÖn
2.1 Nh÷ng viÖc thuéc thÈm quyÒn cña ChÝnh phñ
Nh ta ®· thÊy trong vô kiÖn nµy, ChÝnh phñ ViÖt Nam rÊt quan t©m hç trî cho c¸c doanh nghiÖp. §¹i diÖn ChÝnh phñ, Thø trëng Bé Thuû s¶n, bµ NguyÔn ThÞ Hång Minh ®· theo dâi s¸t sao vô kiÖn vµ s½n sµng cung cÊp nh÷ng trî gióp trong quyÒn h¹n cña m×nh ®Ó hç trî cho bªn ViÖt Nam. Sù gióp ®ì ®ã ngoµi c¸c t¸c dông thùc tÕ ra th× cã t¸c dông tinh thÇn rÊt lín víi c¸c doanh nghiÖp. NÕu trong c¸c vô kiÖn vÒ sau mµ sù hç trî nµy vÉn ®îc cung cÊp th× sÏ rÊt cã Ých cho c¸c doanh nghiÖp cña ta.
Trong thêi gian võa qua, ChÝnh phñ còng ®· cö nhiÒu chuyªn gia c¸c bé Th¬ng m¹i, Thñy s¶n, Ngo¹i giao, V¨n phßng ChÝnh phñ sang Mü ®Çu tiªn lµ tham dù phiªn ®iÒu trÇn t¹i Mü håi th¸ng 8/2002, sau ®ã lµ sang ®Ó ®µm ph¸n vÒ mét hiÖp ®Þnh t¹m ®×nh chØ vô kiÖn b¸n ph¸ gi¸ t¹i Washington vµo th¸ng 5/2003, nhng ®Òu kh«ng cã kÕt qu¶ tèt. §iÒu ®ã ®· nãi lªn sù quan t©m ®Æc biÖt cña ChÝnh phñ tíi vô kiÖn nµy. Ngêi ph¸t ng«n cña Bé Ngo¹i giao ViÖt Nam, bµ Phan Thóy Thanh, còng ®· nhiÒu lÇn ph¸t biÓu trªn c¸c ph¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng nªu lªn quan ®iÓm ph¶n ®èi sù ¸p ®Æt bÊt c«ng mµ phÝa Mü ®· cè t×nh vu c¸o cho ViÖt Nam nãi chung vµ con c¸ tra, c¸ basa xuÊt khÈu nãi riªng. Quan ®iÓm trªn còng ®îc nhiÒu tæ chøc quèc tÕ ®ang ho¹t ®éng t¹i ViÖt Nam ñng hé, trong ®ã cã kh«ng Ýt tËp ®oµn cña Mü, nhng kh«ng hiÓu sao phÝa Mü vÉn cè t×nh lê ®i coi nh kh«ng cã gi¸ trÞ. ViÖc ChÝnh phñ ViÖt Nam ñng hé hÕt m×nh cho vô kiÖn cña VASEP sÏ lµ mét l¸ ch¾n tinh thÇn v« cïng quan träng cho c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu thñy s¶n nãi riªng vµ toµn thÓ c¸c doanh nghiÖp ®ang ho¹t ®éng t¹i ViÖt Nam nãi chung. §iÒu ®ã nãi lªn r¨ng c¸c doanh nghiÖp kh«ng hÒ ®¬n ®éc, sù ®oµn kÕt gi÷a ChÝnh phñ vµ doanh nghiÖp sÏ t¹o ®îc mét søc bËt míi cho c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam trªn con ®êng héi nhËp kinh tÕ khu vùc vµ kinh tÕ thÕ giíi.
2.2 Nh÷ng viÖc c¸c doanh nghiÖp kinh doanh nªn thi hµnh
Sù chuÈn bÞ ®Çy ®ñ vÒ tµi chÝnh lµ mét vÊn ®Ò rÊt quan träng bëi v× nÕu kh«ng cã ®ñ kh¶ n¨ng theo kiÖn th× dï lÏ ph¶i cã ®øng vÒ phÝa chóng ta ®i ch¨ng n÷a chóng ta vÉn thua. VÊn ®Ò nµy lµ mét th«ng lÖ råi, ngêi ta chØ cã lÏ ph¶i khi hä cã thÓ theo kiÖn vµ chøng minh ®îc ®iÒu ®ã. C¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam vèn rÊt yÕu vÒ tµi chÝnh khi so s¸nh víi c¸c doanh nghiÖp níc ngoµi nªn khi gÆp c¸c vô kiÖn tông nh thÕ nµy sÏ gÆp khã kh¨n trong viÖc theo kiÖn l©u dµi. Trong vô kiÖn c¸ tra, c¸ basa nµy, íc tÝnh ban ®Çu vÒ chi phÝ lµ kho¶ng 500.000 USD. ThÕ nhng c¸c chi phÝ phô thªm cã thÓ t¨ng lªn n÷a. Khi mµ bªn CFA c«ng bè lµ hä ®· chi kho¶ng 1 triÖu USD cho vô nµy th× c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam chËt vËt l¾m míi tËp hîp ®îc 400000 USD. VÒ l©u dµi, ch¾c ch¾n c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam sÏ gÆp ph¶i khã kh¨n trong c¸c trêng hîp t¬ng tù.
Ngoµi ra, c¸c doanh nghiÖp cÇn thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c quy ®Þnh vÒ vÖ sinh, an toµn thùc phÈm, c¸c tiªu chuÈn kü thuËt, m«i trêng, cung cÊp ®Çy ®ñ c¸c tµi liÖu vÒ c¸c lo¹i tiªu chuÈn nµy cho c¸c ®èi t¸c níc ngoµi còng nh c¸c c¬ quan h¶i quan khi xuÊt hµng. Thùc hiÖn tèt ®iÒu nµy sÏ t¹o Ên tîng tèt trong lßng ngêi tiªu dïng níc ngoµi. C¸c thÞ trêng lín nh Hoa Kú, EU vµ NhËt ®Òu rÊt chó ý tíi c¸c tiªu chuÈn vÖ sinh, an toµn thùc phÈm. §iÒu nµy ph¶n ¸nh tr¹ng th¸i t©m lý vµ nhu cÇu cña con ngêi khi ®¹t tíi mét sù no ®ñ vÒ vËt chÊt sÏ trë nªn khã tÝnh h¬n, nhiÒu ®ßi hái h¬n. Tháa m·n ®îc nhu cÇu vµ qu¶ng c¸o r»ng m×nh cã kh¶ n¨ng tho¶ m·n ®îc nhu cÇu nµy sÏ lµ ch×a kho¸ ®Ó doanh nghiÖp thµnh c«ng ë thÞ trêng níc ngoµi. MÆt kh¸c, ®Ó c¹nh tranh, c¸c doanh nghiÖp hay ®Æt c©u hái vÒ chÊt lîng vÖ sinh cña s¶n phÈm ®èi ph¬ng, mét ®ßn nhiÒu t¸c dông. Nh trong trêng hîp ViÖt Nam, CFA ra søc nãi r»ng c¸ ViÖt Nam kh«ng s¹ch, kh«ng vÖ sinh. ChuyÖn ®ã, mét mÆt nh»m kh¼ng ®Þnh lêi buéc téi lµ c¸ ViÖt Nam rÎ v× qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kh«ng tu©n thñ c¸c tiªu chuÈn vÖ sinh, mÆt kh¸c nh»m g©y Ên tîng trong ngêi tiªu dïng r»ng c¸ ViÖt Nam kh«ng ®¶m b¶o an toµn thùc phÈm. NÕu thµnh c«ng th× ngay c¶ khi th¾ng kiÖn, c¸ ViÖt Nam còng sÏ kh«ng thÓ tiªu thô ®îc ë Hoa Kú. ViÖt Nam ®· ph¶n øng l¹i chuyÖn nµy b»ng c¸ch mêi c¸c ®oµn cña Mü (hai ®oµn sang hai lÇn kh¸c nhau) sang ViÖt Nam tham quan vµ kiÓm tra quy tr×nh s¶n xuÊt cña m×nh. C¸c b»ng chøng râ rµng cña ViÖt Nam ®· xo¸ tan nghi ngê cña phÝa Mü. C¸c tiªu chuÈn vÒ vÖ sinh an toµn thùc phÈm thêng ®i kÌm víi c¸c s¶n phÈm ¨n uèng. Ngîc l¹i, c¸c s¶n phÈm kh«ng ph¶i thùc phÈm thêng bÞ kiÓm tra nghiªm ngÆt vÒ c¸c tiªu chuÈn kü thuËt, ®Æc biÖt lµ c¸c tiªu chuÈn vÖ sinh m«i trêng vµ ®iÒu kiÖn sèng cña c«ng nh©n. Mét sè c¸c s¶n phÈm nhËp vµo ch©u ¢u ®· bÞ c¸c doanh nghiÖp ch©u ¢u ®Õn kiÓm tra ®iÒu kiÖn ¨n ë vÖ sinh cña c«ng nh©n. NÕu nh ®iÒu kiÖn ®èi xö c«ng nh©n kh«ng tho¶ m·n yªu cÇu cña hä, hä sÏ yªu cÇu xem xÐt l¹i hîp ®ång. Hä cho r»ng gi¸ rÎ nh vËy lµ do bãc lét c«ng nh©n chø kh«ng ph¶i lµ do cã u thÕ vÒ tµi nguyªn hay ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt. Mét sè s¶n phÈm kh¸c l¹i bÞ tõ chèi do kh«ng ®¸p øng ®îc c¸c tiªu chuÈn , yªu cÇu kü thuËt, m«i trêng. Ch©u ¢u rÊt coi träng c¸c vÊn ®Ò m«i trêng nªn c¸c tiªu chuÈn nµy cña hä nghiªm ngÆt h¬n h¼n c¸c thÞ trêng kh¸c. C¸c tiªu chuÈn nµy còng cã thÓ ®îc coi lµ mét h×nh thøc b¶o hé th¬ng m¹i. Nh víi s¶n phÈm c¬ khÝ, c¸c tiªu chuÈn kü thuËt-m«i trêng cña EU kh«ng ®ång nhÊt víi c¸c níc kh¸c. DÉn ®Õn lµ khi nhËp khÈu vµo EU c¸c nhµ s¶n xuÊt níc ngoµi vµ c¸c nhµ nhËp khÈu ph¶i chó ý tíi viÖc ®¸p øng c¸c ®ßi hái trªn dÉn ®Õn t¨ng chi phÝ s¶n xuÊt. §ã còng cã thÓ coi lµ mét hµng rµo th¬ng m¹i.
C¸c doanh nghiÖp còng nªn tËn dông c¬ héi nµy ®Ó tiÕp thÞ c¸c tra, c¸ basa ra c¸c thÞ trêng níc ngoµi kh¸c nh EU, Australia, §øc, BØ, T©y Ban Nha, … TiÕng t¨m vÒ mét lo¹i c¸ võ ngon, võa rÎ, võa khiÕn cho CFA ho¶ng sî, vÒ mét khÝa c¹nh nµo ®ã còng cã nh÷ng lîi ®iÓm cña m×nh. ë héi chî chuyªn ngµnh thñy s¶n võa ®îc tæ chøc t¹i BØ th¸ng 5/2003, c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ®· thu ®îc mét sè thµnh c«ng ®¸ng khÝch lÖ. Bµ Bïi Thôy DiÔm Trang, Gi¸m ®èc V¨n phßng Xóc tiÕn thuéc VASEP cho biÕt t¹i héi chî nµy, c¸c doanh nghiÖp cña ta ®· ký kÕt ®îc 10 hîp ®ång xuÊt khÈu c¸ tra, basa philª trÞ gi¸ tíi 1,5 triÖu USD. Ngoµira cßn cã 2 dù ¸n hîp t¸c víi c¸c doanh nghiÖp §øc vÒ chÕ biÕn vµ tiªu thô c¸c s¶n phÈm thñy s¶n x«ng khãi vµ thanh trïng nhiÖt ®é thÊp (nh÷ng s¶n phÈm ®· qua nÊu hoÆc hÊp tiÖt trïng). Vô kiÖn t¹i Mü ®· lµm cho th¬ng hiÖu s¶n phÈm c¸ tra, c¸ basa cña ViÖt Nam trë nªn næi tiÕng ë ch©u ¢u. C¸c doanh nghiÖp ®· tËn dông c¬ héi nµy ®Ó qu¶ng b¸ víi kh¸ch hµng, t×m kiÕm thªm ®èi t¸c vµ chuyÓn híng thÞ trêng, nh»m h¹n chÕ ¸p lùc khi ph¶i phô thuéc vµo thÞ trêng Mü.
Cuèi cïng, c¸c doanh nghiÖp ph¶i phèi hîp chÆt chÏ víi c¸c hé trùc tiÕp nu«i c¸ tæ chøc cho c¸c ®oµn ®¹i biÓu Mü tham quan quy tr×nh nu«i c¸ tra, basa khÐp kÝn ®Ó chøng minh cho hä thÊy c¸ cña ViÖt Nam s¹ch, ®ñ tiªu chuÈn xuÊt khÈu vµ chóng ta kh«ng b¸n ph¸ gi¸. Thùc tÕ cho thÊy hai ph¸i ®oµn ®¹i diÖn cña Mü ®· sang ViÖt Nam hai lÇn ®Òu ®· ph¶i thõa nhËn r»ng c¸ ViÖt Nam kh«ng cã vÊn ®Ò g×, nhng kh«ng hiÓu sao hä l¹i kh«ng cho c«ng bè kh¸ch quan kÕt qu¶ ®ã? Ph¶i ch¨ng nÕu hä nãi lªn sù thËt th× hä sÏ ch¼ng cßn lý do g× ®Ó kiÖn chóng ta n÷a.
2.3 Nh÷ng viÖc c¸c hé nu«i c¸ nªn tu©n thñ chÆt chÏ
C¸c hé nu«i c¸ nªn hÕt søc b×nh tÜnh phèi hîp cïng víi c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu theo dâi s¸t sao vô kiÖn, cung cÊp kÞp thêi nh÷ng b»ng chøng phÝa Mü yªu cÇu, tu©n thñ chÆt chÏ quy tr×nh vÖ sinh nu«i c¸ ®Ó ®¶m b¶o nguån cung cho xuÊt khÈu. C¸c hé nu«i c¸ kh«ng hÒ ®¬n ®éc trong cuéc chiÕn víi CFA, mµ bªn c¹nh hä cßn cã sù hç trî, ®Æc biÖt quan t©m cña ChÝnh phñ. Vµ chóng ta tin r»ng ch©n lý lu«n chiÕn th¾ng, bÊt c«ng sÏ bÞ ®Èy lïi nhêng chç cho tiÕn bé vµ c«ng b»ng, tù do th¬ng m¹i sÏ ph¸t triÓn m¹nh trong t¬ng lai.
Nãi tãm l¹i, c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam cÇn ph¶i tÝch cùc häc hái tÝch luü kinh nghiÖm, ®Æc biÖt lµ ph¶i lµm quen víi luËt ph¸p quèc tÕ còng nh luËt ph¸p cña tõng níc, tõng thÞ trêng, nhÊt lµ nh÷ng thÞ trêng lín nh Mü vµ EU. Tõ vô kiÖn nµy, kh«ng chØ c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu thuû s¶n mµ c¶ c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu kh¸c còng cÇn ph¶i rót ra cho m×nh nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm cÇn thiÕt khi tham gia th¬ng m¹i quèc tÕ.
KÕt luËn
ThÞ trêng Mü lµ mét thÞ trêng ®Çy tiÒm n¨ng kh«ng chØ ®èi víi ngµnh thuû s¶n nãi riªng mµ cßn ®èi víi nhiÒu ngµnh nghÒ kh¸c cña ViÖt Nam nãi chung. Nhng cho ®Õn nay, vô kiÖn gi÷a CFA vµ c¸c doanh nghiÖp thuéc VASEP vÉn cha kÕt thóc. DiÔn biÕn cña nã kÐo dµi t¬ng ®èi l©u, thu hót sù chó ý cña kh«ng chØ d luËn ViÖt Nam mµ c¶ d luËn Mü . HiÖn nay, cã ngêi bi quan cho r»ng dï cã ®óng ®i ch¨ng n÷a ViÖt Nam vÉn sÏ bÞ xö Ðp. Níc Mü lµ mét níc lín vµ nÕu cÇn nã sÏ ch¼ng quan t©m tíi c«ng lý, cha nãi ®Õn lîi Ých cña ngêi kh¸c. Vô kiÖn nµy lµ chuyÖn kh«ng tr¸nh khái. Tuy nhiªn nh×n vÒ tæng thÓ nã chØ lµ mét trong sè c¸c vô kiÖn sÏ xÈy ra ®èi víi ViÖt Nam. C¸c vô kiÖn tông chØ lµ mét mÆt biÓu hiÖn cña nh÷ng xung ®ét th¬ng m¹i gi÷a ViÖt Nam víi Mü vµ c¸c níc kh¸c khi mµ ViÖt Nam b¾t ®Çu triÓn khai ho¹t ®éng th¬ng m¹i. Tuy nhiªn, b»ng viÖc nghiªn cøu t×m hiÓu chung vÒ xung ®ét th¬ng m¹i, còng nh häc tËp rót kinh nghiÖm tõ c¸c vô viÖc cô thÓ nh vô kiÖn c¸ basa, c¸ tra nµy chóng ra cã thÓ øng phã víi nh÷ng xung ®ét ®ã. Nh vËy nh÷ng hiÓu biÕt nµy còng sÏ gióp qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cña ViÖt Nam ®ì ®au ®ín h¬n.
Tµi liÖu tham kh¶o
1. Gi¸o tr×nh Kinh tÕ quèc tÕ, PGS.TS. §ç §øc B×nh vµ TS. NguyÔn Thêng L¹ng (chñ biªn), NXB Lao ®éng–X· héi, Hµ Néi 2002.
2. HiÖp ®Þnh Th¬ng m¹i ViÖt–Mü, NXB Thèng kª, Hµ Néi 2001.
3. Ph¸p luËt th¬ng m¹i quèc tÕ vµ ViÖt Nam, LuËt gia Lª Quang Liªm (su tÇm), NXB thèng kª, Tp. Hå ChÝ Minh 1996.
4. Antidumping Duty Investigation of Certain Frozen Fish Fillets from the Socialist Republic of Vietnam-Determination of Market Economy Status, Shauna Lee Alaiav, Office of Policy, Import Administration, 7/2001.
5. T¹p chÝ Th¬ng M¹i Thuû S¶n, cña VASEP ph¸t hµnh c¸c sè tõ Th¸ng 7/2002 ®Õn Th¸ng 4/2003.
Nh÷ng web site tham kh¶o
www.fpt.vn
www.vnexpress.net
www.vasep.com.vn
www.vnn.vn
Phô lôc
Phô lôc 1. C¸c giai ®o¹n chÝnh cña mét cuéc ®iÒu tra chèng b¸n ph¸ gi¸ t¹i Mü (nguån Uû ban Th¬ng m¹i Quèc tÕ Mü ITC)
Giai ®o¹n 1. Khëi sù ®iÒu tra ®Ó ¸p ®Æt thuÕ chèng ph¸ gi¸ (th«ng thêng lµ 20 ngµy sau khi cã ®¬n khiÕu n¹i yªu cÇu ¸p ®Æt thuÕ chèng ph¸ gi¸)
Giai ®o¹n 2. §iÒu tra s¬ bé cña ñy ban Th¬ng m¹i Quèc tÕ Mü vÒ thiÖt h¹i (th«ng thêng lµ 45 ngµy sau khi cã ®¬n khiÕu n¹i)
Giai ®o¹n 3. X¸c ®Þnh s¬ bé cña Bé Th¬ng m¹i Hoa Kú (140 ngµy sau khi b¾t ®Çu ®iÒu tra, tèi ®a lµ 190 ngµy ®èi víi nh÷ng trêng hîp phøc t¹p)
Giai ®o¹n 4. QuyÕt ®Þnh cuèi cïng cña Bé Th¬ng m¹i Hoa Kú (215 ngµy sau khi b¾t ®Çu ®iÒu tra, tèi ®a lµ 275 ngµy)
Giai ®o¹n 5. QuyÕt ®Þnh cuèi cïng cña ñy ban Th¬ng m¹i Quèc tÕ Mü vÒ thiÖt h¹i (260 ngµy sau khi b¾t ®Çu ®iÒu tra)
Giai ®o¹n 6. LÖnh ¸p ®Æt thuÕ chèng ph¸ gi¸ (kho¶ng mét tuÇn sau khi cã quyÕt ®Þnh cuèi cïng cña ñy ban Th¬ng m¹i Quèc tÕ Mü).
Phô lôc 2. Danh s¸ch c¸c bªn trong vô kiÖn
1. Bªn nguyªn ®¬n: HiÖp héi c¸c nhµ nu«i c¸ nheo Mü (CFA)
§¹i diÖn cho bªn nguyªn ®¬n: Liªn danh LuËt Akin Gump Strauss Hauer & Field LLP, víi nhãm luËt s: Valerie A. Slater, J. David Park vµ Thea D. Rozman
- Louis Thompson, Chñ tÞch HiÖp héi c¸c nhµ nu«i c¸ nheo Mü-CFA
- Hugh Warren, Phã Chñ tÞch CFA
- Randy Rhodes, C«ng ty Southern Pride Catfish
- Kim Cox vµ Bill Dauler, C«ng ty Consolidated Catfish
- Randy Evans, Tr¹i c¸ nheo Evans Fish
- Seymour Johnson, C«ng ty Marie Planting
- Charles Pilkinton, Tr¹i c¸ nheo Pilkinton Brothers Catfish
* 4 c«ng ty chÕ biÕn catfish
- David Pearce, ®¹i diÖn H·ng Pearce Catfish Farm
- Danny Walker, C«ng ty Heartland Catfish
- Thomas L. Rogers, H·ng Capital Trade
- Daniel W. Klett, H·ng Capital Trade
2. Bªn bÞ ®¬n : C¸c doanh nghiÖp thµnh viªn HiÖp héi ChÕ biÕn vµ XuÊt khÈu thuû s¶n ViÖt Nam (VASEP) , luËt s ®¹i diÖn vµ c¸c c«ng ty nhËp khÈu c¸ catfish
- PGS. TS NguyÔn H÷u Dòng, Tæng Th ký HiÖp héi ChÕ biÕn vµ XuÊt khÈu thuû s¶n ViÖt Nam-VASEP
- ¤ng Ng« Phíc HËu, Tæng gi¸m ®èc C«ng ty XNK Thuû s¶n An Giang (Agifish)
- ¤ng NguyÔn H÷u ChÝ (Phã phßng Ph¸p chÕ Bé Th¬ng m¹i ViÖt Nam)
- Christine Ngo, Gi¸m ®èc C«ng ty Thùc phÈm quèc tÕ H&N
- Matthew Fass, Chñ tÞch TËp ®oµn Maritime Products International
- Robin Rackowe, Chñ tÞch tËp ®oµn International Marine Fisheries
- TS. Carl Ferraris, Häc viÖn Khoa häc California
- Roger Kratz, C«ng ty Captain's Table
- DiÖp Hoµi Nam, LuËt s cña White & Case Vietnam
- §¹i diÖn §¹i sø qu¸n ViÖt Nam t¹i Mü lµ «ng NguyÔn H÷u ChÝ, cïng nhãm luËt s William J. Clinton, K. Minh Dang, Lyle Vander Schaaf vµ Keir A. Whitson.
Phô lôc 3. LÞch tr×nh cuéc ®iÒu tra cña Bé Th¬ng m¹i Mü
C«ng viÖc
Thêi gian
CFA ®Ö ®¬n kiÖn
28/6/ 2002
USITC ®a ra kÕt luËn s¬ bé vµ Bé Th¬ng m¹i b¾t ®Çu cuéc ®iÒu tra xem ViÖt Nam cã b¸n ph¸ gi¸ c¸ da tr¬n filª ®«ng l¹nh vµo thÞ trêng Mü hay kh«ng *
12/8/2002
Bé Th¬ng M¹i kÕt thóc cuéc ®iÒu tra **
5/12/2002
KÕt luËn vÒ cuéc ®iÒu tra cña Bé Th¬ng m¹i **
18/2/ 2003
KÕt luËn cuèi cïng vÒ vô kiÖn **
4/4/2003
Ra b¶n ¸n ***
15/4/2003
* NÕu USITC ®a ra kÕt luËn s¬ bé lµ kh«ng ®e däa vµ kh«ng g©y thiÖt h¹i cho ngµnh nu«i catfish trong níc th× vô kiÖn dõng ë ®©y
** Thêi h¹n nµy cã thÓ kÐo dµi theo yªu cÇu cña qu¸ tr×nh ®iÒu tra
*** ViÖc nµy chØ diÔn ra khi cã kÕt luËn cuèi cïng cña Bé Th¬ng m¹i
Phô lôc 4 . LÞch tr×nh lµm viÖc dù kiÕn cña Uû ban HiÖp th¬ng Quèc tÕ Mü vÒ ®ît ®iÒu tra bíc 1 m· sè 731-TA- 1012 liªn quan tíi lo¹i c¸ filª ®«ng l¹nh nhËp khÈu tõ ViÖt Nam
*Danh s¸ch nh©n viªn chÞu tr¸ch nhiÖm thi hµnh nhiÖm vô
1. §iÒu tra viªn Larry Reavis
2. Chuyªn gia ph©n tÝch vÒ hµng ho¸ Roger Corey
3. Chuyªn gia kinh tÕ John Giamalva
4. KÕ to¸n/kiÓm to¸n viªn Jim Stewart
5. LuËt s Mary Jane Alves
6. C¸n bé gi¸m s¸t George Deyman
* LÞch lµm viÖc
1. NhËn ®¬n kiÕn nghÞ 28/06/2002
2. Th¨m dß ý kiÕn
- Nép b¸o c¸o s¬ bé cho c¸n bé gi¸m s¸t 01/07/2002
- B¸o c¸o víi gi¸m ®èc kÕ ho¹ch, trëng ban qu¶n lý ng©n s¸ch 02/07/2002.
- Trao ®æi b»ng th tõ 02/07/2002
- NhËn phóc ®¸p 15/07/2002
3. Kh¶o s¸t thùc tÕ theo yªu cÇu c«ng viÖc
4. Héi thÈm 19/07/2002 (9h30's¸ng, giê ®Þa ph¬ng)
5. KÕt luËn ban ®Çu vÒ tr¸ch nhiÖm cña c¸c bªn 24/07/2002
6. B¸o c¸o víi Uû ban
- B¸o c¸o s¬ bé víi c¸n bé gi¸m s¸t ®iÒu tra 26/07/2002
- Tr×nh b¸o c¸o s¬ bé lªn c¬ quan cÊp cao 31/07/2002
8. KÕt luËn vµ bá phiÕu (ngµy dù kiÕn) 09/08/2002
9. Ph¸n quyÕt träng tµi kinh tÕ 12/08/2002
10. Tæng kÕt 19/08/2002
Phô lôc 5. Tãm t¾t hå s¬ vô kiÖn
- 28/6/2002: CFA ®Ö ®¬n lªn Uû ban HiÖp th¬ng Quèc tÕ Mü (USITC) vµ Bé Th¬ng m¹i Mü (DOC) kiÖn ViÖt Nam b¸n ph¸ gi¸ c¸ tra vµ basa
- 19/7/2002: Bªn nguyªn (CFA) vµ bªn bÞ (VASEP) tham dù phiªn ®iÒu trÇn ®Çu tiªn tríc USITC
- 8/8/2002: USITC häp bµn, bá phiÕu vµ ®i ®Õn kÕt luËn: ngµnh nu«i c¸ catfish cña Mü cã nguy c¬ bÞ ®e do¹ g©y thiÖt h¹i vÒ vËt chÊt bëi c¸c s¶n phÈm c¸ basa, tra filª ®«ng l¹nh nhËp khÈu tõ ViÖt Nam
- 12/8/2002: DOC tiÕp nhËn vô kiÖn vµ tiÕn hµnh c¸c bíc ®iÒu tra tiÕp theo vµ yªu cÇu 53 doanh nghiÖp ViÖt Nam chuÈn bÞ b¸o c¸o vÒ t×nh h×nh chÕ biÕn vµ doanh sè xuÊt c¸ basa, c¸ tra sang Mü
- 22/8/2002: USITC c«ng bè quan ®iÓm vÒ vô kiÖn, theo ®ã, kh«ng coi catfish lµ s¶n phÈm c¹nh tranh trùc tiÕp víi c¸ basa vµ c¸ tra cña ViÖt Nam, lo¹i 500 chñ n«ng tr¹i c¸ nheo Mü ra khái danh s¸ch nguyªn ®¬n…
- 26/8/2002: DOC c«ng bè ho·n thêi gian ®a ra kÕt luËn vÒ cuéc ®iÒu tra s¬ bé ®Õn ngµy 24/1/2003, chËm 50 ngµy so víi lé tr×nh ban ®Çu.
Phô lôc 6. B¶ng Questionaires
- Nhãm A: Trong trêng hîp DOC x¸c ®Þnh ViÖt Nam cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng, c¸c c©u hái nµy sÏ tËp trung vµo quan hÖ cña doanh nghiÖp ViÖt Nam víi ®èi t¸c Mü. Ngîc l¹i, nÕu x¸c ®Þnh lµ nÒn kinh tÕ phi thÞ trêng, c¸c c©u hái sÏ xo¸y vµo quan hÖ cña doanh nghiÖp ®ã víi ChÝnh phñ ViÖt Nam,
- Nhãm B (chØ dµnh cho trêng hîp cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng): C¸c c©u hái sÏ xo¸y vµo t×nh h×nh b¸n hµng cña doanh nghiÖp ViÖt Nam t¹i thÞ trêng néi ®Þa còng nh lîng hµng xuÊt sang mét níc thø 3 (kh«ng ph¶i Mü),
- Nhãm C: Néi dung cña c©u hái nhãm nµy gièng nhau ®èi víi c¶ hai trêng hîp, tËp trung hái vÒ s¶n lîng cña doanh nghiÖp, doanh sè xuÊt sang Mü, c¸ch ký kÕt hîp ®ång xuÊt khÈu, thêi gian giao hµng…
- Nhãm D: Theo c¸c chuyªn gia, ®©y lµ phÇn c©u hái quan träng nhÊt cña DOC, nh»m ®iÒu tra vÒ c¬ cÊu chi phÝ s¶n xuÊt. Mü rÊt tin vµo yÕu tè gi¸ nguyªn liÖu trong c¬ cÊu gi¸ thµnh, v× vËy c¸c c©u hái nhãm D dµnh cho trêng hîp cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng sÏ xo¸y s©u vµo vÊn ®Ò nµy. Tuy nhiªn, nÕu DOC x¸c ®Þnh ViÖt Nam cha cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng, c¸c c©u hái sÏ tËp trung vµo khèi lîng nguyªn liÖu cung cÊp cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ biÕn (v× hä nghi ngê cã yÕu tè bao cÊp cña ChÝnh phñ).
Phô lôc 7. So s¸nh gi÷a c¸ ViÖt Nam vµ c¸ Ên §é
C¸c yÕu tè kh¸c biÖt C¸ Ên §é C¸ ViÖt Nam
Gi¸ c¸ gièng 45 cent/pound 1500 - 2000®/con
Tû lÖ kg thøc ¨n/kg c¸ thÞt 3,5/1 3 - 3,1/1
Gi¸ c¸ b¸n ra 18.000 – 19.999®/kg 13.000- 13.800®/kg
Tû lÖ l·i so víi gi¸ thµnh 50 % 20 %
Gi¸ c¸ xuÊt khÈu 3,33 USD/pound 3,5–3,6USD/pound
Phô lôc 8. Quy tr×nh kü thuËt c¬ b¶n nu«i c¸ tra, c¸ basa
( Nguån: Héi NghÒ c¸ ViÖt Nam )
Ngêi nu«i c¸ basa vµ c¸ tra b¾t buéc ph¶i thùc hiÖn ®óng c¸c quy tr×nh , tiªu chuÈn kü thuËt bëi 2 lý do chñ yÕu: Thø nhÊt lµ ®Æc ®iÓm sinh häc cña con c¸ rÊt nh¹y c¶m víi m«i trêng níc, thêi tiÕt, thøc ¨n vµ chÕ ®é ch¨m sãc; thø hai lµ ngêi nu«i ph¶i bá ra mét kho¶n tiÒn vèn kh¸ lín hµng tr¨m triÖu ®ång, nÕu ®Ó x¶y ra sai sãt trong qu¸ tr×nh nu«i lµ bÞ thua lç, cã khi ph¶i b¸n bÌ, gi¶i nghÖ. V× vËy, tuy ë møc ®é kh¸c nhau, ngêi nu«i c¸ basa vµ c¸ tra ph¶i thùc hiÖn tèt quy tr×nh, tiªu chuÈn kü thuËt c¬ b¶n nh sau:
Quy ®Þnh chung ®èi víi bÌ nu«i. BÌ cã d¹ng khèi hép ch÷ nhËt, kÝch thíc th«ng thêng lµ 15mx5mx2,5m. Hai ®Çu bÌ cã líi thÐp ®Ó níc lu th«ng qua bÌ. ThiÕt kÕ vµ vËt liÖu lµm bÌ (gç vµ tre) b¶o ®¶m dÔ lµm vÖ sinh, khö trïng vµ kh«ng g©y « nhiÔm cho c¸. BÌ ®îc ®Æt ë nh÷ng khu vùc s«ng cã nguån níc s¹ch, dßng ch¶y m¹nh vµ liªn tôc víi lu tèc thÝch hîp. BÌ nu«i c¸ch bê s«ng kho¶ng 10 m däc theo dßng níc ch¶y. C¸c bÌ ®Æt song song c¸ch nhau Ýt nhÊt 5m hoÆc thêng ®Æt so le ®Ó ®¶m b¶o dßng ch¶y th«ng tho¸ng.
Con gièng. Ngµy tríc vµo mïa ma ngêi ta ®i vít c¸ bét tõ thîng lu s«ng Mªk«ng ®æ vÒ h¹ lu, nhÊt ë vïng thîng nguån s«ng TiÒn, s«ng HËu. Ngµy nay, ngoµi nguån c¸ bét ®ã, ngêi ta ®· cho ®Ó nh©n t¹o c¸c gièng c¸ nµy. C¸ gièng tríc khi th¶ thêng t¾m b»ng níc muèi (NaCL) víi nång ®é quy ®Þnh ®Ó ®Ò phßng bÖnh ngo¹i ký sinh.
Yªu cÇu m«i trêng nuíc. Nguån nuíc nu«i kh«ng bÞ « nhiÔm c¸c chÊt ®éc h¹i h÷u c¬, v« c¬, vi sinh vËt vît qu¸ giíi h¹n quy ®Þnh, ®¸p øng yªu cÇu vÒ hµm lîng h÷u c¬ cho c¸.
ThiÕt bÞ dông cô nu«i c¸. ThiÕt bÞ dông cô ®Ó chÕ biÕn thøc ¨n vµ thu ho¹ch, b¶o qu¶n vµ vËn chuyÓn c¸ ®îc chÕ t¹o b»ng c¸c vËt liÖu kh«ng rØ, kh«ng bÞ ¨n mßn, dÔ lµm vÖ sinh vµ khö trïng.
KÕt cÊu vµ bè trÝ c¸c c«ng tr×nh trªn bÌ. BÌ nu«i c¸ thêng g¾n liÒn víi c¸c c«ng tr×nh sinh ho¹t vµ s¶n xuÊt cña ng d©n. N¬i ¨n nghØ, n¬i chÕ biÕn thøc ¨n, nhµ kho, nhµ vÖ sinh ph¶i ®¶m b¶o yªu cÇu kü thuËt nu«i vµ vÖ sinh an toµn thùc phÈm, dÔ kiÓm tra, lµm vÖ sinh vµ khö trïng.
Thøc ¨n cho c¸. C¸c c¬ së nu«i lín thuêng sö dông thøc ¨n viªn c«ng nghiÖp, gióp c¸ t¨ng trëng nhanh, Ýt bÞ bÖnh. C¸c hé gia ®×nh thêng tù chÕ biÕn thøc ¨n (c¸ biÓn t¹p hay bét c¸) cã ®ñ thµnh phÇn dinh dìng vµ ®Òu ®îc nÊu chÝn, ¨n ®Õn ®©u nÊu ®Õn ®ã.
Ch¨m sãc. Hµng ngµy, ngêi nu«i ph¶i theo dâi t×nh tr¹ng ho¹t ®éng, b¾t måi cña c¸ ®Ó ®iÒu chØnh thøc ¨n phï hîp. NÕu thÊy m«i trêng níc, thêi tiÕt xÊu, c¸ ¨n kÐm, hoÆc cã bÖnh ngêi nu«i ph¶i cã biÖn ph¸p xö lý kÞp thêi. ViÖc sö dông thuèc phßng trÞ bÖnh cho c¸ hÕt søc thËn träng, theo c¸c quy ®Þnh vµ cã sù híng dÉn cña c¸c quy ®Þnh vµ cã sù híng dÉn cña c¸c kü thuËt viªn. Ngêi nu«i c¸ thùc hiÖn chÕ ®é sinh ho¹t, chÕ ®é b¶o hé lao ®éng vµ vÖ sinh an toµn thùc phÈm kÓ tõ khi b¾t ®Çu nu«i cho ®Õn lóc thu ho¹ch.
Phô lôc 9. TrÝch th cña Chñ tÞch HiÖp héi Ph©n phèi Thuû s¶n Mü göi Bé trëng Bé Th¬ng m¹i Mü Donald L. Evans, ngµy 15/11/2002
…Chóng t«i kh¼ng ®Þnh r»ng thµnh c«ng cña ngêi nu«i c¸ tra, c¸ basa ViÖt Nam ë thÞ trêng Mü kh«ng ph¶i lµ kÕt qu¶ cña viÖc b¸n ph¸ gi¸ hoÆc trî cÊp cña chÝnh phñ… Kh«ng thÓ ®æ lçi cho c¸c nhµ xuÊt khÈu ViÖt Nam vÒ nh÷ng vÊn ®Ò mµ ngµnh s¶n xuÊt c¸ nheo Mü hiÖn ®ang g¸nh chÞu. Nh÷ng vÊn ®Ò nµy, võa lµ sù trí trªu cña sè phËn, võa lµ kÕt qu¶ tæng hîp cña nhiÒu yÕu tè nh viÖc t¨ng s¶n lîng nu«i, suy tho¸i kinh tÕ toµn cÇu vµ chi phÝ n¨ng lîng cao.
C¸c thµnh viªn HiÖp héi Ph©n phèi Thuû s¶n Mü (ASDA) lo ng¹i vÒ t¸c ®éng tiªu cùc mµ vô kiÖn nµy cã thÓ g©y ra cho c¸c c«ng ty Mü tham gia nhËp khÈu vµ ph©n phèi c¸ tra, c¸ basa vµ c¸c s¶n phÈm thuû s¶n kh¸c cña ViÖt Nam nh t«m, nÕu ¸p ®Æt møc thuÕ cao. Chóng t«i biÕt r»ng trong thùc tÕ cã mét nhãm nhá ng d©n Mü khai th¸c t«m ®ang tÝch cùc häp ®Ó xem xÐt mét ®éng th¸i t¬ng tù, díi h×nh thøc kiÖn b¸n ph¸ gi¸ hoÆc ®Ò xuÊt §iÒu kho¶n 201, nh»m chèng l¹i c¸c níc xuÊt khÈu t«m. C¸c thµnh viªn ASDA còng lo ng¹i vÒ t¸c ®éng tiªu cùc cña vô viÖc nµy vµ c¸c vô kh¸c t¬ng tù nh vËy trong t¬ng lai cã thÓ x¶y ra ®èi víi hµng lo¹t cöa hµng b¸n lÎ vµ hÖ thèng nhµ hµng kh¾p níc Mü muèn tiÕp tôc cung cÊp nh÷ng thùc phÈm giµu dinh dìng vµ cã gi¸ ph¶i ch¨ng cho ngêi tiªu dïng Mü. C¸c thµnh viªn ASDA còng lo ng¹i r»ng c¸c quy ®Þnh vÒ thay ®æi tªn gäi nh ®· nªu trªn trong c¸c th¸ng tíi cã thÓ dÉn ®Õn viÖc mét lo¹t s¶n phÈm file c¸ nhËp khÈu tõ ViÖt Nam bÞ quy thµnh nhãm c¸ basa. §iÒu ®ã cuèi cïng sÏ dÉn ®Õn nh÷ng hËu qu¶ kh«n lêng vµ nhÇm lÉn (vµ cã thÓ c¶ viÖc ¸p thuÕ h¶i quan kh«ng ®óng) ®èi víi nh÷ng loµi c¸ nhËp khÈu tõ c¸c níc kh¸c.
… Chóng t«i hy väng Bé Th¬ng m¹i Mü sÏ lµm viÖc nghiªm tóc ®Ó ®¶m b¶o r»ng kh«ng ®a ra quyÕt ®Þnh trõng ph¹t kh«ng c«ng b»ng trong vô viÖc nµy víi c¸c nhµ xuÊt khÈu ViÖt Nam vµ c¸c c«ng ty nhËp khÈu Mü, vµ g©y thªm khã kh¨n cho hä trong viÖc c¹nh tranh b×nh ®¼ng… QuyÕt ®Þnh trõng ph¹t ViÖt Nam còng cã thÓ khiÕn ngµnh c«ng nghiÖp thuû s¶n Mü gÆp khã kh¨n h¬n trong viÖc c¹nh tranh b×nh ®¼ng trªn thÞ trêng quèc tÕ.
* HiÖp héi Ph©n phèi Thuû s¶n Mü (ASDA) lµ tæ chøc th¬ng m¹i phi lîi nhuËn, ®¹i diÖn cho c¸c c«ng ty thµnh viªn trong vµ ngoµi níc Mü, cã nguån thu nhËp tõ viÖc tù do bu«n b¸n thuû s¶n trªn thÞ trêng quèc tÕ, tham gia s¶n xuÊt, kinh doanh xuÊt nhËp khÈu, ph©n phèi, b¸n lÎ vµ kinh doanh nhµ hµng thuû s¶n.
(T¹p chÝ Th¬ng m¹i Thuû s¶n , sè th¸ng 12/2002)
._.