Tài liệu Kỹ thuật thương mại quốc tế: ... Ebook Kỹ thuật thương mại quốc tế
17 trang |
Chia sẻ: huyen82 | Lượt xem: 1551 | Lượt tải: 0
Tóm tắt tài liệu Kỹ thuật thương mại quốc tế, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Më ®Çu
Trong xu híng tù do ho¸ th¬ng m¹i ngµy nay, chiÕn lîc ph¸t triÓn cña toµn ngµnh Thuû S¶n ViÖt Nam kh«ng chØ tËp trung vµo xuÊt khÈu ®i c¸c thÞ trêng quen thuéc, mµ cßn tranh thñ c¸c khai th¸c c¸c thÞ trêng míi, t¹o thªm nhiÒu b¹n hµng lín ®Æc biÖt ë c¸c níc ph¸t triÓn. Mét trong nh÷ng thÞ trêng cã ¶nh hëng kh«ng nhá ®Õn sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ thÕ giíi nãi chung vµ ViÖt Nam nãi riªng ®ã lµ thÞ trêng Mü. Mü lµ mét thÞ trêng xuÊt nhËp khÈu khæng lå víi søc mua lín, ®a d¹ng vÒ thu nhËp, chñng lo¹i vµ nhu cÇu hµng ho¸, trong ®ã thuû s¶n lµ mét trong nh÷ng mÆt hµng nhËp khÈu lín nhÊt cña Mü. §îc x¸c ®Þnh lµ mét mòi nhän trong ph¸t triÓn kinh tÕ cña ViÖt Nam, trong nh÷ng n¨m qua xuÊt khÈu thuû s¶n cña ViÖt Nam sang Mü kh«ng ngõng t¨ng nhanh tû lÖ kim ng¹ch xuÊt khÈu. Bªn c¹nh ®ã hiÖp ®Þnh ph¸t triÓn th¬ng m¹i ViÖt Nam-Hoa Kú ®· ®îc ký kÕt l¹i cµng g¾n chÆt mèi quan hÖ th¬ng m¹i gi÷a hai níc t¹o c¬ héi cho thuû s¶n ViÖt Nam th©m nhËp thÞ trêng Mü mét c¸ch m¹nh mÏ h¬n. Tuy nhiªn còng chÝnh hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i song th¬ng ViÖt Nam – Hoa Kú ®· ®Æt ra th¸ch thøc kh«ng nhá ®èi víi c¸c nhµ doanh nghiÖp ViÖt Nam. MÆt kh¸c mÆc dï Mü ®ang dÉn ®Çu thÞ trêng xuÊt khÈu trong ngµnh thuû s¶n ViÖt Nam, nhng thÞ phÇn thñy s¶n ViÖt Nam trªn thÞ trêng Mü cßn kh¸ khiªm tèn. Do ®ã vÊn ®Ò ®Æt ra kh«ng chØ cho Nhµ Níc ta, mµ cßn cho c¶ c¸c doanh nghiÖp hiÖn nay lµ lµm thÕ nµo ®Ó tËn dông ®îc c¬ héi, ®èi ®Çu tríc th¸ch thøc vµ cã nh÷ng biÖn ph¸p thÝch hîp ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ cña s¶n xuÊt, xuÊt khÈu thuû s¶n cho t¬ng xøng víi kh¶ n¨ng cña ViÖt Nam vµ quy m« cña thÞ trêng Mü. ChÝnh v× vËy em ®· tiÕn hµnh ®Ò tµi víi môc tiªu ph©n tÝch thùc tr¹ng cña t×nh h×nh xuÊt khÈu thuû s¶n cña ViÖt Nam sang thÞ trêng Mü, tõ ®ã ®Ò xuÊt nh÷ng kiÕn nghÞ thÝch hîp nh»m thóc ®Èy ho¹t ®éng nµy ngµy cµng ph¸t triÓn m¹nh mÏ h¬n.
Ch¬ng I:
Thùc tr¹ng xuÊt khÈu thuû s¶n ViÖt Nam
1. T×nh h×nh xuÊt khÈu thuû s¶n ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü trong thêi gian qua:
Mü lµ thÞ trêng lu«n lu«n s«i ®éng vµ ®Æc biÖt hÊp dÉn thu hót tíi 130 níc xuÊt khÈu hµng ho¸ vµo thÞ trêng nµy. Thùc tÕ cho thÊy thuû s¶n còng ®· chiÕm mét tû träng ®¸ng kÓ trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu hµng ho¸ cña ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü.
Tõ ngay sau khi lÖnh cÊm vËn cña Mü ®èi víi ViÖt Nam ®îc b·i bá th× xuÊt khÈu hµng ho¸ nãi chung vµ thuû s¶n nãi riªng vµo Mü ®îc t¨ng lªn ®¸ng kÓ. NÕu nh n¨m 1986 hµng thuû s¶n ViÖt Nam vµo Mü míi chØ lµ 8 triÖu USD, n¨m 1987 t¨ng lªn so víi n¨m tríc vµ gÊp 4,5 lÇn, n¨m 1999 xuÊt khÈu thuû s¶n vµo Mü t¨ng gÊp 18 lÇn so víi n¨m 1986. N¨m 2000 kim ng¹ch xuÊt khÈu thuû s¶n sang Mü lµ 320 triÖu USD, gÊp 40 lÇn so víi n¨m 1986 vµ gÊp 4 lÇn so víi n¨m 1998, n¨m 2001 kim ng¹ch xuÊt khÈu thuû s¶n vµo Mü lµ 70. 931 ngµn tÊn thuû s¶n c¸c lo¹i trÞ gi¸ 489 triÖu USD, t¨ng lªn so víi n¨m 2000 lµ 1,8 tû USD vµ sè lîng 538. 833 tÊn thuû s¶n ®· xuÊt khÈu trong n¨m th× xuÊt khÈu vµo thÞ trêng lµ rÊt ®¸ng kÓ. Víi nh÷ng thµnh tùu ®· ®¹t ®îc n¨m 2001 th× thÞ trêng Mü ®îc ®¸nh gi¸ lµ thÞ trêng dÉn ®Çu cña ngµnh thuû s¶n ViÖt Nam. MÆc dï Mü lµ thÞ trêng khã tÝnh, yªu cÇu vÒ chÊt lîng vµ vÖ sinh an toµn cao nhng kh«ng kh¾t khe nh thÞ trêng EU. Gi¸ b¸n thuû s¶n sang Mü l¹i cao h¬n so víi thÞ trêng kh¸c do ®ã hµng thuû s¶n vµo Mü ngµy cµng më réng.
Thuû s¶n lµ mét ngµnh kinh tÕ chñ lùc cña ViÖt Nam, ngay trong n¨m 2000 víi khèi lîng s¶n phÈm vµ doanh sè xuÊt khÈu lµ 1,475 triÖu USD ®· trë thµnh ngµnh kinh tÕ ®øng thö 3 vÒ xuÊt khÈu sau dÇu th« vµ dÖt.
MÆt hµng thuû s¶n ViÖt Nam xuÊt khÈu vµo thÞ trêng Mü ph¶i kÓ ®Õn c¸ b¸ sa,c¸ tra, vµ phile ®¹t gi¸ trÞ xuÊt khÈu n¨m 2000 lµ 60 triÖu USD, ®øng ®Çu trong c¸c níc cung cÊp c¸c lo¹i s¶n phÈm c¸ nµy cho thÞ trêng Mü. N¨m 2001 xuÊt hiÖn chiÕn dÞch chèng l¹i viÖc nhËp khÈu c¸ tra vµ c¸ b¸ sa cña ViÖt Nam vµo thÞ trêng víi nh÷ng lËp luËn c«ng khai b«i nhä s¶n phÈm c¸ ViÖt Nam, thËm chÝ cßn nãi r»ng c¸ da tr¬n ViÖt Nam nu«i ë s«ng Mªk«ng cã thÓ chøa c¶ d lîng chÊt ®éc mÇu da cam mµ qu©n ®éi Mü ®· r·i xuèng trong thêi gian chiÕn tranh. H¬n thÕ n÷a hä cßn ph¸t ®éng chiÕn dÞch “Ngêi Mü ¨n c¸ Mü” vµ s¸ng t¸c ra nh·n hiÖu “c¸ catfish nu«i cña Mü”. Theo ph©n tÝch cña c¬ quan nghiªn cøu kinh tÕ (ERS)th× viÖc t¨ng nhËp khÈu c¸ da tr¬n cña ViÖt Nam kh«ng ph¶i lµ nguyªn nh©n lµm gi¶m gi¸ b¸n vµ lîng tiªu dïng s¶n phÈm c¸ nheo néi ®Þa cña Mü,mµ gi¸ gi¶m chØ lµ mét hiÖn tîng kinh tÕ. Cßn nÕu xÕt vÒ gãc ®é an toµn cña c¸ Basa vµ c¸ tra ViÖt Nam th× m«i trêng níc nu«i lµ s«ng Mªk«ng kh«ng bÞ « nhiÓm nh níc s«ng Miissipi cña Mü. VÒ nh·n m¸c c¸c DN xuÊt khÈu thuû s¶n ®a sè ®Òu nghiªm tóc thùc hiÖn c¸c qui ®Þnh cña FDA vµ cña chÝnh phñ ViÖt Nam vÒ viÖc sö dông c¸c tªn th¬ng m¹i cho c¸ Basa vµ c¸ tra còng nh tÊt c¶ c¸c s¶n phÈm kh¸c. BÊt chÊp nh÷ng khã kh¨n trë ng¹i, c¸c DN ViÖt Nam ®· cè g¾ng kh«ng ngõng. Trong th¸ng 1/2002 sau khi x¶y ra cuéc tranh chÊp th¬ng m¹i ViÖt-Mü vÒ c¸ da tr¬n(catfish) l« hµng 100 tÊn c¸ Basa ®Çu tiªn mang tªn ViÖt Nam ®· ®îc xuÊt sang Mü. Tõ ®Çu 2/2002 gi¸ xuÊt khÈu c¸ Basa vµ c¸ tra cña ViÖt Nam sang thÞ trêng Mü liªn tôc t¨ng, gi¸ xuÊt khÈu trung b×nh ®¹t 3. 120USD/tÊn FOB c¶ng ViÖt Nam, L/C t¨ng 300USD/tÊn so víi ®Çu th¸ng1/2002.
Cïng víi c¸ tra,c¸ Basa, t«m còng ®îc coi lµ s¶n phÈm chñ lùc cña ViÖt Nam XK sang Mü. Trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu thuû s¶n ViÖt Nam sang thÞ trêng Mü th× t«m chiÕm gÇn 2/3 trÞ gi¸ hµng xuÊt khÈu n¨m 1994 mÆt hµng t«m sang Mü víi tæng gi¸ trÞ lµ 5,121 triÖu USD chiÕm mét tû träng trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu thuû s¶n sang Mü lµ 88,26%. N¨m 1995 t¨ng h¬n gÊp 3 lÇn so víi n¨m 1994, n¨m 1996 t¨ng gÊp ®«i so víi 1995 vµ nh÷ng n¨m tiÕp sau n÷a s¶n phÈm t¨ng lªn liªn tôc. §Õn n¨m 2000 ViÖt Nam ®· xuÊt khÈu t«m sang Mü lµ 200 triÖu USD t¨ng lªn gÊp 2 lÇn so víi n¨m 1999. §Õn nay ViÖt Nam ®· ®øng hµng thø 8 trong tæng sè 50 níc cung cÊp t«m cho thÞ trêng Mü. Tuy nhiªn vµo ngµy 1/1/2004, Liªn minh t«m miÒn Nam (SSA) ®· ®Ö ®¬n lªn Bé Th¬ng m¹i Mü (DOC) vµ Uû ban th¬ng m¹i Quèc tÕ (USITC)cña níc nµy ®Ó kiÖn 6 níc gåm Th¸i Lan, Trung Quèc, ViÖt Nam, Ên §é, Ecuador vµ Brazil trong ®ã cã b¸n ph¸ gi¸ t«m vµo thÞ trêng Mü, lµm tæn h¹i ®Õn ho¹t ®éng cña ngµnh s¶n xuÊt cña níc nµy. Mặt hàng khởi kiÖn bao gồm hÇu hết các loại sản phẩm tôm nước ấm, cả đông lạnh và đóng hộp. Mức thuế yêu cầu áp đặt từ 30% đến 267% riêng cho từng nước. Mức thuế cho Việt Nam dao động từ 30% đến 99%. Theo thèng kª, trong 9 th¸ng ®Çu n¨m 2003, gi¸ t«m gi¶m b×nh qu©n 3,4%, riªng t¹i Mü gi¶m 9,5%. N¨m 2002 gi¸ t«m cña ë Hoa Kú ®· gi¶m 50% vµ hiÖn ®ang gi¶m xuèng møc thÊp nhÊt trong lÞch sö níc Mü. T«m ®îc ®¸nh b¾t tõ biÓn Hoa Kú chØ chiÕm 20% thÞ phÇn vµ ®ang cã nguy c¬ gi¶m m¹nh trong thêi gian tíi. S¶n lîng khai th¸c t«m cña c¸c chñ tµu ë Mü ®ang bÞ sôt gi¶m do thêi tiÕt, nguån tµi nguyªn c¹n kiÖt…Trong khi ngµnh s¶n xuÊt t«m trong níc Mü ®ang gÆp nhiÒu khã kh¨n, khèi lîng t«m nhËp khÈu vÉn tiÕp tôc t¨ng m¹nh. ThÞ trêng t«m Hoa Kú ph©n chia theo tØ lÖ 88% nhËp khÈu, 12% lµ ®¸nh b¾t trong níc. Trong ®ã t«m ®«ng l¹nh nhËp khÈu vµo thÞ trêng Mü hÇu hÕt lµ t«m nu«i cã gi¸ thµnh rÎ h¬n rÊt nhiÒu so víi nguån t«m ®¸nh b¾t tù nhiªn cña Mü, mµ nguån nµy ngµy cµng c¹n kiÖt,chi phÝ cµng cao. MÆt kh¸c trong thêi gian qua, c¸c níc ch©u ¸ nh ViÖt Nam, Trung Quèc, Th¸i Lan, Philipin ®Òu tróng mïa t«m, c¸c níc nµy l¹i gi¶m chi phÝ tõ kh©u s¶n xuÊt ®Õn chÕ biÕn XK. V× vËy t«m NK vµo thÞ trêng Mü tõ c¸c níc Ch©u ¸ thêng rÎ h¬n t«m s¶n xuÊt t¹i Mü tõ 10-20%. HiÖn nay, gi¸ t«m ë Mü xuèng thÊp ngang víi gi¸ cña nh÷ng n¨m 70, khiÕn nhiÒu nhµ chÕ biÕn r¬i vµo thÕ tiÕn tho¸i lìng nan khi ph¶i lùa chän c¸c b¹n hµng cò, trong khi t«m NK gi¸ rÊt rÎ. Cïng víi nh÷ng khã kh¨n kinh tÕ cña b¶n th©n níc Mü ®· gãp phÇn lµm cho bé phËn kinh tÕ n«ng nghiÖp, thuû s¶n cña Mü kh«ng c¹nh tranh ®îc víi hµng ho¸ tõ c¸c quèc gia ®ang ph¸t triÓn. Mét sè nhµ s¶n xuÊt t«m Mü kªu gäi, nÕu chËm trÔ trong viÖc tiÕn hµnh kiÖn chèng b¸n ph¸ gi¸, th× mïa thu ho¹ch t«m n¨m sau sÏ kh«ng cã sù c¶i thiÖn nµo vµ hä buéc ph¶i ph¸ s¶n. Cã nh÷ng lý do chÝnh khiÕn cho c¸c nhµ s¶n xuÊt t«m Mü muèn tiÕn hµnh vô kiÖn chèng b¸n ph¸ gi¸ t«m,®ã lµ:
Thø nhÊt: DN cña Mü muèn dïng ®Õn chiªu bµi khëi kiÖn chèng b¸n ph¸ gi¸ ®Ó b¶o hé mËu dÞch, ng¨n chÆn hµng NK tõ c¸c níc vµ tranh thñ tµi trî tõ phÝa ChÝnh phñ Mü. Vụ kiện này đã diễn ra vào thời điểm có lợi nhất cho người đi kiện: trước thềm cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2004 vào tháng 11.
Thø hai: ChÝnh quyÒn Bush cã ch¬ng tr×nh hç trî gi¶i quyÕt tranh chÊp vÒ b¸n ph¸ gi¸ nh»m lÊy lßng cö tri vµ giíi c«ng nghiÖp, nªn vô kiÖn cã nhiÒu kh¶ n¨ng sÏ ®îc sù ñng hé tõ phÝa chÝnh quyÒn Mü.
Thø ba: C¸c luËt s Mü lîi dông vÊn ®Ò b¸n ph¸ gi¸ ®Ó trôc lîi c¸c nhµ s¶n xuÊt t«m Mü vµ Ch©u ¸.
VÒ phÝa ViÖt Nam, Trung Quèc, Ên §é, Th¸i Lan còng ®· ho¹ch ®Þnh nhiÒu ch¬ng tr×nh hîp t¸c víi c¸c nhµ NK vµ ph©n phèi t«m cña Mü ®Ó ®a ra nh÷ng chøng cø thuyÕt phôc lµ t«m cña m×nh kh«ng b¸n ph¸ gÝa, nh»m b¶o vÖ cho ngêi tiªu dïng trªn ®Êt Mü. Tất cả khẳng định, đây chỉ là sự ngụy biện của người Mỹ, bất chấp nguyên tắc tự do thương mại để bảo vệ lợi ích của mình. SSA đang đi ngược lại xu thế mở rộng tự do thương mại toàn cầu mà Mỹ là quốc gia đề xướng và yêu cầu các nước trên thế giới, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển tham gia thực hiện.
Song víi sù chØ ®¹o s©u s¸t cña Bé thuû s¶n, víi sù ho¹t ®éng n¨ng ®éng, linh ho¹t cña HiÖp héi chÕ biÕn vµ xuÊt khÈu thuû s¶n VN mµ c«ng t¸c xuÊt khÈu thuû s¶n sang thÞ trêng Mü trong thêi gian qua còng thu ®îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ. Con sè xuÊt khÈu thuû s¶n ViÖt Nam ®· vît lªn trªn 1 tû USD tõ n¨m 2000, n©ng cao thÞ trêng Mü lªn vÞ trÝ sè mét cña nghµnh thuû s¶n.
Sù t¨ng trëng cña xuÊt khÈu thuû s¶n vµo Mü g¾n liÒn víi sù tiÕn bé trong quan hÖ hîp t¸c kinh tÕ gi÷a ViÖt Nam vµ Mü, ®Æc biÖt sau hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i ViÖt –Mü ®îc kÝ kÕt vµo ngµy 13/7/2000. Sù kiÖn ®ã ®· më ra nh÷ng c¬ héi kinh doanh lín cho DN ViÖt Nam. Tèc ®é t¨ng kim ng¹ch xuÊt khÈu trªn thÞ trêng Mü rÊt nhanh, b×nh qu©n giai ®o¹n 1994-1999 lµ 90,98% n©ng ViÖt Nam lªn vÞ trÝ thø 17 trong sè c¸c níc xuÊt khÈu hµng thuû s¶n vµo Mü. C¹nh tranh trªn thÞ trêng ®· t¹o ra mét søc Ðp cho c¸c DN ViÖt Nam ph¶i t×m tßi, ®æi míi c«ng nghÖ nu«i ®¸nh b¾t, s¬ chÕ biÕn thuû s¶n, x©y dùng tiªu chuÈn vÖ sinh an toµn thùc phÊm sao cho phï hîp víi nhu cÇu cña ngêi d©n Mü, tõ ®ã ®ãng gãp ®¸ng kÓ vµo sù t¨ng trëng cña ngµnh thuû s¶n nãi riªng vµ nÒn kinh tÕ ViÖt Nam nãi chung.
2. Nh÷ng h¹n chÕ, khã kh¨n trong xuÊt khÈu thuû s¶n cu¶ ViÖt Nam:
* Khã kh¨n ®Çu tiªn: ThÞ trêng XK thuû s¶n cña ViÖt Nam cha ph¶i lµ thÞ trêng NK träng ®iÓm, lín cña ThÕ giíi, chñ yÕu lµ thÞ trêng NhËt B¶n vµ c¸c níc l¸ng giÒng Ch©u ¸.
* Khã kh¨n thø hai: Chñng lo¹i thuû s¶n XK cña ViÖt Nam chñ yÕu lµ t«m, mùc ®«ng l¹nh s¬ chÕ (chiÕm h¬n 80% khèi lîng), tû lÖ s¶n phÈm cã gi¸ trÞ t¨ng cao thÊp, chÊt lîng s¶n phÈm cha phï hîp v¬Ý yªu cÇu chÊt lîng thuû s¶n cña c¸c níc nhËp khÈu lín. VÊn ®Ò ®¶m b¶o chÊt lîng vµ an toµn vÖ sinh thùc phÈm theo c¸c tiªu chuÈn HACCP rÊt quan träng, v× ®©y lµ ®iÒu kiÖn ®Ó n©ng cao søc c¹nh tranh cña hµng thuû s¶n ViÖt Nam.
* Khã kh¨n thø ba: X©m nhËp vµo mét thÞ trêng tiÒm n¨ng nh Mü, khã kh¨n mµ ViÖt Nam gÆp ph¶i, ph¶i kÓ ®Õn ®ã lµ tÝnh c¹nh tranh trªn thÞ trêng nµy rÊt cao, hµng thuû s¶n ViÖt Nam ph¶i gÆp nh÷ng ®èi thñ c¹nh tranh lín nh: Th¸i Lan, Ên ®é. Gi¸ c¶ s¶n phÈm thuû s¶n XK cña ViÖt Nam nh×n chung lµ thÊp, chØ b»ng kho¶ng 70% møc gi¸ s¶n phÈm cïng lo¹i cña Th¸i Lan vµ Indonesia nhng vÉn kh«ng c¹nh tranh næi víi hµng cña c¸c níc XK kh¸c. M¹ng líi kªnh ph©n phèi ®Ó thùc hiÖn XK trùc tiÕp vµo thÞ trêng tiªu thô chÝnh cha tèt, chñ yªó xuÊt qua trung gian m«i giíi vµ trung t©m t¸i xuÊt nh Singapo, H«ng K«ng. XuÊt khÈu chñ yÕu theo ®iÒu kiÖn FOB, cha ®ñ kh¶ n¨ng b¸n hµng theo ®iÒu kiÖn CIF vµ c¸c ®iÒu kiÖn cã hµm lîng dÞch vô b¸n hµng cao h¬n, nªn kh«ng tËn dông ®îc c¸c c¬ héi thÞ trêng ®Ó ®Èy m¹nh XK. H¬n n÷a c¸c DN ViÖt Nam lµ nh÷ng ngêi ®Õn sau so víi c¸c ®èi thñ c¹nh tranh kh¸c trªn thÞ trêng nµy, trong khi c¸c níc kh¸c ®· cã mét chç ®øng kh¸ v÷ng ch¾c th× ViÖt Nam míi ®ang t×m c¸ch th©m nhËp, do ®ã cµng cã nhiÒu khã kh¨n h¬n.
* Khã kh¨n thø 4: C¸c DN ViÖt Nam chñ yÕu cã qui m« võa vµ nhá, kh¶ n¨ng vÒ vèn c«ng nghÖ cßn thÊp cha phï hîp víi nguån nguyªn liÖu s¼n cã cña ViÖt Nam, c¸c m¸y mãc thiÕt bÞ cßn l¹c hËu víi c«ng nghÖ chÕ biÕn ®¬n gi¶n, chñ yÕu lµ c«ng nghÖ ®«ng l¹nh, tû lÖ lao ®éng thñ c«ng lín, yªu cÇu vÒ vÖ sinh cha ®¶m b¶o. Trong khi ®ã c¸c yªu cÇu vÖ sinh thùc phÈm, vÖ sinh m«i trêng sinh th¸i l¹i lµ nh÷ng rµo c¶n kÜ thuËt lµm h¹n chÕ kh¶ n¨ng xuÊt khÈu thuû s¶n vµo Mü. MÆc dï Nhµ níc ®· ban hµnh nh÷ng tiªu chuÈn kÜ thuËt nhng hÇu nh chØ tån t¹i trªn lý thuyÕt cha ®îc ¸p dông vµo thùc tÕ. VÒ phÝa c¸c DN, mét phÇn do c¬ së h¹ tÇng, mét phÇn do thãi quen cha nhËn thøc ®îc ®Çy ®ñ tÇm quan träng cña viÖc ®¶m b¶o chÊt lîng s¶n phÈm ®èi víi t¹o ch÷ tÝn nªn c«ng t¸c qu¶n lý chÊt lîng cha ®îc quan t©m mét c¸ch thêng xuyªn, chñ ®éng. MÆt kh¸c, vÒ ho¹t ®éng xóc tiÕn th¬ng m¹i cßn yÕu kÐm, c¸c DN ViÖt Nam chØ míi tiÕp cËn ®îc víi c¸c nhµ nhËp khÈu mµ cha tiÕp cËn víi c¸c nhµ b¸n lÎ hay siªu thÞ, hµng b¸n cha ®Õn tay ngêi tiªu dïng, do ®ã cha nhËn ®îc th«ng tin ph¶n håi mét c¸ch trùc tiÕp ®Ó tõ dã cã c¸c biÖn ph¸p c¶i tiÕn, n©ng cao chÊt lîng phï hîp víi thÞ hiÕu cña kh¸ch hµng
* Khã kh¨n thø 5: Cha cã ®îc mét kÕ ho¹ch vµ ch¬ng tr×nh tæng thÓ xóc tiÕn hµng thuû s¶n ViÖt Nam ë níc ngoµi, mÆc dï cã tiÕn hµnh mét sè ho¹t ®éng xóc tiÕn nh viÖc tham gia c¸c héi chî th¬ng m¹i vµ viÖc cö c¸c ®oµn c¸n bé ®i kh¶o s¸t ë níc ngoµi nhng nh×n chung ho¹t ®éng nµy cßn mang tÝnh tù ph¸t vµ cha thÓ coi lµ ho¹t ®éng xóc tiÕn XK thùc sù. HÇu nh c¸c DN xuÊt khÈu thuû s¶n sang Mü cha cã DN nµo më ®îc v¨n phßng ®¹i diÖn t¹i níc Mü, do vËy c¸c DN ViÖt Nam Ýt cã c¬ héi giao th¬ng víi c¸c nhµ ph©n phèi cña Mü, nhÊt lµ ®Ó t×m hiÓu luËt ch¬i cña thÞ trêng nµy. HÖ thèng luËt ch¬i cña Mü kh¸ phøc t¹p, chÆt chÏ vµ míi l¹ víi c¸c DN xuÊt khÈu ViÖt Nam. NÕu kh«ng nghiªn cøu hiÓu râ th× hä sÏ ph¶i g¸nh chÞu nhiÒu thua thiÖt nÆng nÒ trong kinh doanh.
* Khã kh¨n cuèi cïng: ®ã lµ nguån nguyªn vËt liÖu ®¶m b¶o chÊt lîng cho ho¹t ®éng chÕ biÕn XK cßn thiÕu, kh«ng ®ång bé, ®ång ®Òu vµ kÞp thêi.
Trªn ®©y lµ mét sè nguyªn nh©n lµm c¶n trë viÖc xuÊt khÈu thuû s¶n cña ViÖt Nam sang thÞ trêng Mü. §Ó kh¾c phôc ®îc nh÷ng khã kh¨n nµy ®ßi hái ph¶i cã sù cè g¨ng, cã c¸c gi¶i ph¸p thÝch hîp tõ phÝa Nhµ níc còng nh c¸c Doanh nghiÖp ViÖt Nam.
Ch¬ng II:
Mét sè biÖn ph¸p ®Èy m¹nh xuÊt khÈu
thuû s¶n ViÖt Nam
1. Dù b¸o kh¶ n¨ng ph¸t triÓn thÞ trêng thuû s¶n cña ViÖt Nam
Trong khoảng 5 năm gần đây, kim ngạch xuất khẩu (XK) thủy sản luôn duy trì được tốc độ tăng hơn 200 triệu USD/năm. Song bước vào năm 2004, XK thủy sản gặp rất nhiều khó khăn. Trước hết, dự đoán năm nay sản lượng tôm thế giới có thể đạt mức tương đương hoặc cao hơn năm 2003. Ðiều đáng chú ý nhất là lượng tôm thẻ chân trắng của Trung Quốc xuất khẩu sang thị trường Mỹ với số lượng lớn, giá rất rẻ, chắc chắn sẽ làm giá tôm của năm nay rớt xuống, gây bất lợi cho nhiều nước cung cấp tôm sang thị trường này, trong đó có Việt Nam - nước có khoảng 50% giá trị XK thủy sản từ mặt hàng tôm. Kinh tế thế giới (đặc biệt là tại các thị trường lớn và tiềm năng) suy thoái do ảnh hưởng của chiến tranh Irắc và dịch SARS. . . tiếp tục là những tác động xấu đối với XK thủy sản của Việt Nam. Thị trường XK lớn nhất là Hoa Kỳ (năm 2002 chiếm 31,96%), cũng có hàng loạt cản trở, đặc biệt là vụ kiện cá tra, cá ba sa (Catfish) và võa qua lµ kiÖn t«m. Việc XK vào Mỹ tới đây được Bộ Thủy sản đánh giá là sẽ rất khó khăn, tuy nhiên do đây là thị trường lớn, nên c¸c DN ViÖt Nam cÇn ph¶I t×m ra c¸c gi¶I ph¸p thiÕt thùc ®Ó gi÷ v÷ng vµ ph¸t triÓn. Trë ng¹i lín nhÊt ®èi víi xuÊt khÈu thuû s¶n ViÖt Nam lµ viÖc ®¶m b¶o chÊt lîng vµ an toµn ngµnh hµng thuû s¶n theo ®iÒu kiÖn HACCP. Dù ®o¸n tû träng XK thuû s¶n sang EU vµ Mü n¨m 2005 cã thÓ ®¹t møc 30-35% vµ n¨m 2010 lµ 35-40% kim ng¹ch XK thuû s¶n cña c¶ níc. Bªn c¹nh ®ã, cÇn ph¶i chó ý tíi c¸c thÞ trêng truyÒn thèng cña ViÖt Nam ë §«ng ¢u,Trung ¢u, B¾c Phi vµ c¸c thÞ trêng kh¸c,trong ®ã cã thÞ trêng §«ng ¸ vµ §«ng Nam ¸.
2. Mèt sè gi¶i ph¸p ®Èy m¹nh xuÊt khÈu thuû s¶n ViÖt Nam:
2. 1 Gi¶i ph¸p tõ phÝa Nhµ níc:
* Nhµ níc cÇn cã c¸c chÝnh s¸ch t¹o nguån nguyªn liÖu: trong khi nguån tµi nguyªn ven bê ë níc ta ®· bÞ c¹n kiÖt do khai th¸c qu¸ c«ng suÊt, chØ cßn tiÒm n¨ng t¨ng s¶n lîng b»ng c¸ch ®¸nh b¾t xa bê vµ nu«i trång thuû s¶n. CÇn ph¶i tËp trung ®Çu t h¬n n÷a ®Ó t¨ng nhanh sè lîng tµu thuyÒn cã c«ng suÊt lín, trang bÞ hiÖn ®¹i ®Ó cã kh¶ n¨ng ®¸nh b¾t xa bê. §ång thêi nªn cÇn ph¶i cã sù qu¶n lý vµ trî gióp Tµi chÝnh, kü thuËt. . cña Nhµ níc vµ céng ®ång quèc tÕ. Nhµ níc cÇn ph¶i gi÷ vai trß chñ ®¹o trong viÖc t¹o ra m«i trêng ph¸p lý th«ng tho¸ng, khuyÕn khÝch mäi thµnh phÇn kinh tÕ, mäi nguån lùc vµo viÖc s¶n xuÊt, khai th¸c vµ sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguån lîÞ thuû h¶i s¶n cña níc ta nh»m gãp phÇn thùc hiÖn tèt chiÕn lîc híng vÒ XK.
* Nhµ níc cÇn cã c¸c chÝnh s¸ch t¹o nguån vèn cho c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh. Nhµ níc cÇn thùc hiÖn nhÊt qu¸n chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch mäi thµnh phÇn kinh tÕ tham gia ®Çu t vµo mäi kh©u cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, sím ban hµnh chÝnh s¸ch phï hîp vµ ®ång bé ®Ó khuyÕn khÝch ®Çu t níc ngoµi vµo nu«i trång, khai th¸c, chÕ biÕn thuû h¶I s¶n XK. Vèn vay trung vµ dµi h¹n víi l·i suÊt u ®·i chØ dµnh cho c¸c doanh nghiÖp thùc hiÖn chÕ biÕn thuû s¶n phôc vô cho XK mét c¸ch hiÖu qu¶ hoÆc cho d©n vay ®Ó x©y dùng c¸c c«ng tr×nh kü thuËt nu«i, ®ãng míi tµu thuyÒn vµ ph¬ng tiÖn s¶n xuÊt. MÆt kh¸c, cÇn híng vèn ®Çu t níc ngoµi tËp trung vµo khu vùc ®¸nh b¾t xa bê, nu«i trång thuû s¶n, nu«i t«m c«ng nghiÖp, chÕ biÕn kü thuËt cao…
* Nhµ níc cÇn cã c¸c chÝnh s¸ch thÞ trêng,cÇn thùc hiÖn tèt viÖc nghiªn cøu thÞ trêng, x¸c ®Þnh cung cÇu dµi h¹n, ®¸nh gi¸ ®óng tiÒm n¨ng NK, tiªu thô thuû s¶n cña ViÖt Nam ®ång thêi x©y dùng chiÕn lîc c¹nh tranh, gi¸ c¶ vµ chÊt lîng. MÆt kh¸c, HiÖp héi chÕ biÕn vµ XK thuû s¶n ViÖt Nam(VASEP) cÇn chñ ®éng phèi hîp tèt h¬n víi c¸c hiÖp héi c¸c níc XK ®Ó ®Êu tranh chèng l¹i viÖc ¸p ®Æt c¸c hµng rµo phi thuÕ quan cña c¸c níc NK. C«ng t¸c xóc tiÕn th¬ng m¹i, ®¨ng kÝ th¬ng hiÖu s¶n phÈm trªn thÞ trêng thÕ giíi còng cÇn ®îc chó träng h¬n n÷a.
* ChÝnh phñ cÇn phèi hîp víi Hoa Kú tiÕp xóc tæ chøc c¸c cuéc to¹ ®µm, phæ biÕn chÝnh s¸ch luËt lÖ th¬ng m¹i cña Mü ®Ó c¸c DN ViÖt Nam cã thÓ n¾m b¾t ®îc. §ång thêi Bé thuû s¶n nªn thµnh lËp v¨n phßng ®¹i diÖn th¬ng m¹i thuû s¶n ViÖt Nam ë Mü ®Ó gióp c¸c DN xuÊt khÈu thuû s¶n sang Mü cã thÓ gi¶m ®îc thêi gian, chi phÝ.
* Nhµ níc cÇn cã c¸c biÖn ph¸p kÞp thêi vµ nghiªm ngÆt ®èi víi c¸c DN, c¸c c¬ së chÕ biÕn thuû s¶n xuÊt khÈu ¸p dông HACCP mét c¸ch h×nh thøc, ®èi phã víi thÞ trêng nhËp khÈu, víi c¸c c¬ quan kiÓm tra.
* Nhµ níc cÇn cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch thu hót vèn ®Çu t tõ c¸c c«ng ty Mü vµo ViÖt Nam ®Ó s¶n xuÊt kinh doanh thuû s¶n, ®Ó tõ ®ã c¸c DN ViÖt Nam sÏ ®ì khã kh¨n h¬n trong viÖc lµm thñ tôc, giÊy tê xuÊt khÈu thuû s¶n vµo Mü, ®ång thêi nhê liªn doanh víi c¸c c«ng ty Mü nµy mµ danh giíi DN ViÖt Nam sÏ tiÕp thu thªm nh÷ng kinh nghiÖm, cã thªm ®îc nh÷ng d©y chuyÒn chÕ biÕn tiªn tiÕn, hiÖn ®¹i, hiÓu thªm ®îc nhu cÇu cña ngêi Mü tõ ®ã mµ hµng thuû s¶n ViÖt Nam vµo Mü dÔ dµng h¬n.
2. 2. Gi¶i ph¸p tõ phÝa c¸c Doanh NghiÖp:
* C¸c DN ViÖt Nam cÇn ph¶i c¶i tiÕn chÊt lîng an toµn vÖ sinh hµng thuû s¶n XK theo tiªu chuÈn HACCP ®Ó t¨ng ®îc thÞ phÇn ë thÞ trêng Mü, n©ng cao tÝnh c¹nh tranh cña s¶n phÈm. CÇn ®Çu t n©ng cao thiÕt bÞ m¸y mãc ë ngay kh©u ®¸nh b¾t, b¶o qu¶n, chÕ biÕn.
* T¹o nguån nguyªn liÖu æn ®Þnh, b¶o ®¶m chÊt lîng cho c¸c nhµ m¸y chÕ biÕn. C«ng t¸c thu mua ph¶i thùc hiÖn ®óng môc ®Ých, ®¶m b¶o vÖ sinh an toµn ngay tõ ®Çu vµ kh©u tiÕp theo. C¸c chñ ®¹i lý thu mua nguyªn vËt liÖu thuû s¶n vµ DN chÕ biÕn nªn tham gia c¸c líp tËp huÊn do trung t©m kiÓm tra chÊt lîng vµ vÖ sinh thùc phÈm tæ chøc. S¶n phÈm thuû s¶n s¶n xuÊt xuÊt khÈu sang Mü ph¶i ®¶m b¶o cã chÊt lîng cao, vÖ sinh thùc phÈm ®îc ®ãng gãi, ghi nh·n ®óng víi qui ®Þnh quèc tÕ vµ Mü.
* DN còng cÇn ph¶i cã nh÷ng chiÕn lîc ®a d¹ng hãa s¶n phÈm xuÊt khÈu theo híng chÕ biÕn s©u. DN cã thÓ ph©n ®o¹n thÞ trêng ®Ó ®¸p øng ®îc mäi ®èi tîng trªn thÞ trêng Mü. Kh«ng chØ tiÕp cËn víi kªnh b¸n sØ thuû s¶n ë Mü tøc lµ tiÕp cËn víi c¸c nhµ nhËp khÈu lín mµ cßn ph¶i tiÕp cËn víi c¸c kªnh b¸n lÎ, cÇn ph¶i ®Èy m¹nh tiÕp cËn thÞ trêng, xóc tiÕn th¬ng hiÖu, t×m hiÓu vÒ c¸c phong tôc tËp qu¸n kinh doanh, nhu cÇu, thÞ hiÕu, së thÝch vµ kiÓu d¸ng s¶n phÈm mµ ngêi tiªu dïng Mü u chuéng.
* N¾m ®îc nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n cã liªn quan cña HiÖp ®Þnh th¬ng m¹i ViÖt – Mü, nh÷ng vÊn ®Ò trùc tiÕp ¶nh hëng ®Õn quyÒn, nghÜa vô vµ tr¸ch nhiÖm cña c¸c bªn trong c¸c hîp ®ång mua b¸n ngo¹i th¬ng ký kÕt gi÷a th¬ng nh©n ViÖt Nam víi th¬ng nh©n Mü nh lµ: c¸c u ®·i vÒ ph¬ng thøc thanh to¸n ®èi víi hµng ho¸ xuÊt nhËp khÈu, nh÷ng qui ®Þnh vµ thñ tôc liªn quan ®Õn ®Õn xuÊt nhËp khÈu, kÓ c¶ nh÷ng qui ®Þnh vÒ hoµn tÊt thñ tôc h¶i quan, qu¸ c¶nh, lu kho vµ chuyÓn t¶i….
* Mçi DN nªn më mét trang Web riªng nh»m giíi thiÖu tiÒm n¨ng cña m×nh, giíi thiÖu vÒ c¸c thÞ trêng, trong ®ã cã thÞ trêng Mü vÒ nhu cÇu, thÞ hiÕu cña ngêi d©n Mü, qui ®Þnh kÜ thuËt ®è víi thuû s¶n nhËp khÈu vµo ®©y. Tõ ®ã cã thÓ ®Èy m¹nh ®îc xuÊt khÈu thuû s¶n vµo Mü h¬n.
kÕt luËn
Nh vËy, qua thùc tr¹ng nh÷ng khã kh¨n vµ nh÷ng thµnh tùu thu ®îc trong viÖc ®Èy m¹nh xuÊt khÈu hµng thuû s¶n sang thÞ trêng Mü cho thÊy ®©y lµ mét ho¹t ®éng th¬ng m¹i c¬ b¶n vµ rÊt quan träng gãp phÈn thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ trong qu¸ tr×nh C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc ë ViÖt Nam ®óng víi ph¬ng ch©m mµ §¹i héi toµn quèc lÇn thø IX ®· nªu :”ViÖt Nam chñ ®éng héi nhËp kinh tÕ vµ khu vùc theo tinh thÇn ph¸t huy tèi ®a néi lùc, n©ng cao hiÖu qu¶ hîp t¸c quèc tÕ, ®¶m b¶o ®éc lËp tù chñ vµ ®Þnh híng XHCN, b¶o vÖ lîi Ých d©n téc, gi÷ v÷ng an ninh quèc gia, ph¸t huy b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc, b¶o vÖ m«i trêng sinh th¸i”. TiÕp tôc thùc hiÖn chñ tr¬ng ®ã cña §¶ng vµ Nhµ níc bªn c¹nh nh÷ng thuËn lîi vµ nh÷ng thµnh tùu mµ ta ®· ®¹t ®îc trong viÖc ®Èy m¹nh xuÊt khÈu thuû s¶n, vÉn cßn tån t¹i kh«ng Ýt nh÷ng khã kh¨n g©y ra nhiÒu trë ng¹i trong qu¸ tr×nh xuÊt khÈu mµ nh÷ng khã kh¨n nµy kh«ng chØ yªu cÇu kh¶ n¨ng cña c¸c nhµ Doanh nghiÖp mµ cßn ®ßi hái ph¶i cã sù can thiÖp s©u s¾c cña Nhµ níc ta. Do vËy, ®Ó ®¹t ®îc môc tiªu phÊn ®Êu mµ §¶ng ta ®· ®Ò ra trong §¹i héi IX th× c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam cÇn ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p thÝch hîp ®Ó kh«ng chØ ng¨n chÆn, h¹n chÕ c¸c khã kh¨n th¸ch thøc mµ cßn ph¶i tÝch cùc h¬n n÷a trong viÖc ®Èy m¹nh xuÊt khÈu thuû s¶n ViÖt Nam sang thÞ trêng Mü tÊt nhiªn lµ díi sù hç trî gióp ®ì mét c¸ch tèi ®a cña Nhµ níc ®Ó ViÖt Nam cã thÓ trë thµnh mét trong nh÷ng níc xuÊt khÈu thuû s¶n cã uy tÝn víi ®«ng ®¶o b¹n hµng trªn toµn thÕ giíi.
Tµi liÖu tham kh¶o
T¹p chÝ Th¬ng m¹i thuû s¶n sè 1 n¨m 2002
T¹p chÝ th¬ng m¹i sè 20 n¨m 2003
T¹p chÝ th¬ng m¹i sè 1 n¨m 2002
Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ th¬ng m¹i quèc tÕ. NXB thèng kª n¨m 1998.
Gi¸o tr×nh Th¬ng m¹i quèc tÕ. NXB thèng kª 1997.
Tham kh¶o Internet.
Môc lôc
Më ®Çu 1
Ch¬ng I: Thùc tr¹ng xuÊt khÈu thuû s¶n ViÖt Nam 2
1. T×nh h×nh xuÊt khÈu thuû s¶n ViÖt nam vµo thÞ trêng Mü thêi gian qua 2
2. Nh÷ng h¹n chÕ, khã kh¨n trong xuÊt thuû s¶n ViÖt Nam 7
Ch¬ng II: Mét sè biÖn ph¸p ®Èy m¹nh xuÊt khÈu thuû s¶n ViÖt Nam 10
1. Dù b¸o kh¶ n¨ng ph¸t triÓn thÞ trêng thuû s¶n ViÖt Nam 10
2. Mét sè gi¶i ph¸p ®Èy m¹nh xuÊt khÈu thuû s¶n ViÖt Nam 11
2.1. Gi¶i ph¸p tõ phÝa Nhµ níc 11
2.2. Gi¶i ph¸p tõ phÝa c¸c doanh nghiÖp 12
KÕt luËn 14
Tµi liÖu tham kh¶o 15
._.
Các file đính kèm theo tài liệu này:
7166.doc